Ήρθαν τα πάνω κάτω; Τι συμβαίνει εδώ…
“Η διαδικασία παραγωγής υπεραξίας προϋποθέτει τη μετατροπή της ικανότητας για εργασία και της ύλης σε εμπορεύματα. Όταν αυτή η κίνηση της επέκτασης προσκρούσει στα απόλυτα φυσικά και θερμοδυναμικά όρια (όταν δηλαδή η υλική επέκταση καθίσταται πλέον αδύνατη για την παραγωγή των αναγκαίων ποσοστών κέρδους), η δομική λειτουργία της αναπαραγωγής της αξίας υπάγει αναπόφευκτα νέες, μη υλικές σφαίρες προκειμένου να συνεχίσει τον κύκλο της”.
[Η παρπάνω παράγραφος αποτελεί ένα δείγμα εξόδου δεδομένων από υπηρεσία LLM]
Αυτά που βγαίνουν από τα LLM δεν είναι ούτε ουρανοκατέβατα, ούτε απλές αρλούμπες: είναι η στατιστική πρόβλεψη του τι κυκλοφορεί εκεί εξω, τι “μετράει” στην κοινωνία δηλαδή, ως πνευματική παραγωγή.
Το βασικό νόημα, η ουσία, αυτού που περιγράφεται είναι η επέκταση της υλικής παραγωγής στον άυλο κόσμο της πληροφορίας.
Ωστόσο, αν σταθούμε για λίγο κριτικά απέναντι σε αυτό που κωδικοποιέιται με τον όρο “νέες, μη υλικές σφαίρες”, θα διαπιστώσουμε ότι το “μη υλικό”, όχι μόνο έχει μη μηδενικό ενεργειακό κόστος, αλλά, για να είμαστε ακριβείς, το ενεργειακό κόστος είναι τερατωδώς δυσανάλογο από υλικής άποψης σε σχέση με αυτό που παραδοσιακά ορίζουμε ως πνευματική παραγωγή και εργασία.
Η τεράστια ενέργεια που απαιτείται για να υλοποιηθεί η «σοδειά» των “νέων” ψηφιακών δεδομένων οφείλεται στην χρήση τεράστιου όγκου “παλαιου τύπου” πνευματικής παραγωγής – που κρύβεται κάτω από το τεχνολογικό χαλί – πίσω από τον τεχνικό όρο big-data-set.
Ως πνευματική παραγωγή “παλαιού τύπου”, μέχρι και πριν από τρία χρόνια, θεωρούσαμε τη διαδικασία όπου αξιοποιούμε ως μέσο παραγωγής τον βιολογικό εγκέφαλο με ενεργειακό κόστος λίγα γραμμάρια γλυκόζης.
Άλλαξε κάτι στην οικονομία της παραγωγικής διαδικασίας μήπως;
Τα τελευταία χρόνια καλλιεργείται μαζικά ή ψευδαίσθηση ότι στα data center γίνεται κάποιου είδους παραγωγή πνευματικού έργου. Αυτό ακριβώς, είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της αποπροσονατολιστικής ιδεολογίας που πολιτιστικά αναπαράγουμε: Αδιέξοδες, συρραφές εφαρμοσμένων μαθηματικών και αυθαίρετων ερμηνειών που οδηγούν σε ιδεολογική σύγχυση.
Ας δοκιμάσουμε να το μαζέψουμε λίγο με την ανάλυση, πρωτού χάσουμε εντελώς τον δρόμο.
Κανένα πνευματικό έργο δεν παράγεται στα Data Center.
Η πνευματική εργασία – ο πιο αποτελεσματικός τρόπος παραγωγής υπεραξίας, εν συγκρίσει με την χειρωνακτική εργασία – δεν γίνεται στα data center, αλλά από εργάτες που παράγουν πνευματικό έργο (τα τελευταία χρόνια μάλιστα, σχεδόν αμισθί με τους στρατούς των content creators).
Ας επιστρέψουμε για λίγο στα βασικά: το μαρξιανό μοντέλο παραγωγής (μέσω μίσθωσης εργασίας) αφορά στην εξαγωγή υπεραξίας από τις σχέσεις παραγωγής στις ανθρώπινες κοινωνίες και όχι τη χρήση μηχανών. Οι μηχανές το μόνο που κάνουν είναι να επιταχύνουν, να εντατικοποιούν την διαδικασία, η λειτουργία τους είναι καταλυτική, επαναστατική μεν, αλλά όχι παραγωγική.
Υπάρχει μια αρκετά ικανοποιητική εξήγηση για το «ενεργειακό παράδοξο» που αφορά στον τρόπο με τον οποίο τα Data Center εμπλέκονται στην παραγωγική διαδικασία: Ο ρόλος των data center είναι κυριολεκτικά να μην παράγουν τίποτα, εκτός από θερμότητα.
Αντίθετά λειτουργούν ως καταλύτες, για την παραγωγή μιας νέας παγκόσμιας ιδεολογίας. Τα AI data center υψώνονται ακίνητα ως σύγχρονοι “ναοί”, σύμβολα της τάξης (order). Δεν υποκαθιστούν καμία εργασία. Οι “ναοί” αυτοί έχουν ένα πιο σύνθετο καθαρά συμβολικό-ιδεολογικό ρόλο.
H παρουσία τους και μόνο προκαλεί το δέος
Λειτουργούν ως υλική απόδειξη για κάθε είδους θεωρίες συνωμοσίας που καλλιεργεί η εξουσία. Εξάπτουν τον μεταφυσικό τρόμο και εμπνέουν την υπακοή προς τους ανθρώπινους-εργάτες, αυτούς που ουσιαστικά παράγουν το πραγματικό ιδεολογικοποιημένο πνευματικό προϊόν: «Κοιτάξτε αν δεν παράγετε εσείς θα βάλω την AI να το κάνει».
Βέβαια αυτού του είδους οι απειλές, είναι αστείες αν τις αναλύσουμε, με οικονομικούς όρους.
Τα μοντέλα ΤΝ δεν είναι ικανά να παράγουν ιδεολογικό πνευματικό έργο
Μπορούν μόνο να αναπαράγουν, σε ένα ποσοστό, τις λογικές δομές που περιέχει η πρώτη ύλη, το πρωτότυπο πνευματικό υλικό, από το οποίο “εκπαιδεύτηκαν”. Αλλά ακόμα κι αν ήταν σε θέση να παράγουν, αν διέθεταν φαντασία δηλαδή, το ενεργειακό κόστος θα ήταν απαγορευτικό σε σχέση με την οικονομικότατη ενεργειακή κατανάλωση του βιολογικού εγκέφαλου: Οικονομικά δε βγάζει νόημα να επέλεξουμε να ξοδεύουμε 7gigaWatt αντί για 20Watt ανά θέση εργασίας.
Παρόλα αυτά, η κενή απειλή λειτουργεί κανονικότατα ως μοχλός πίεσης για να εντείνει την αποδοτικότητα της μισθωτής εργασία και να συμπιέζει τους μισθούς.
Το «πνευματικό έργο»
Το πνευματικό εμπόρευμα, το προϊόν, αν δεν εμπεριέχει την κατάλληλη ιδεολογία, είναι άχρηστο (φύρα) *(1)*(2). Τα μοντέλα ΑΙ δεν είναι σε θέση να παράγουν ιδεολογία, με τον τρόπο που οι άνθρωποι την κωδικοποιούν «κρυφά» μέσα στο πνευματικό τους έργο. Αν οι κοινωνικές σχέσεις, τα συναισθήματα και οι αντιθέσεις, η εξαπάτηση δηλαδή, δεν παρεισφρήσουν στα μικρά κενά μεταξύ των λογικών δομών της «πνευματικής παραγωγής» το υλικό δεν προσφέρεται για κατανάλωση.
Πόσες φορές θα χρειαστεί να το επαναλάβουμε;
Η κατοχή των μέσων παραγωγής, ενός μηχανήματος, της γης, η πνευματική ιδιοκτησία, το χρήμα δεν παράγουν υπεραξία από μόνα τους. Μόνον εφόσον συνδυαστούν με την μίσθωση εργασίας, την εκμετάλλευση, παράγεται υπεραξία.
Η υπεραξία είναι η αξιοποίηση κοινωνικών ανισοτήτων. Δεν μπορεί να παράγει κανείς κοινωνικές σχέσεις μέσα από τη σχέση του με ένα μηχάνημα. Για να εξαχθεί υπεραξία πρέπει να προϋπάρχει μια κοινωνική συνθήκη για να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης από μια γενικότερη (ανώτερης τάξης) αρχή.
Η νοητική ανατροφοδότηση ως σύγχυση
Η μόνη λειτουργία των data center είναι να ενισχύουν την ανατροφοδότηση της ίδιας της κοινωνικής ιδεολογίας πίσω στην κοινωνία που την παράγει. Να πως εντείνεται η κοινωνική σύγχυση όσον αφορά την προέλευση της ανθρώπινης γνώσης: Φιλτράροντας το πνευματικό έργο, το σπάμε σε μικρά πληροφοριακά πακέτα, ώστε η ίδια τους η παραγωγή, να επαναπροωθείται ως προϊόν στους «πνευματικούς» εργάτες, μεγιστοποιώντας τη συσσώρευση κεφαλαίου.
Ουσιαστικά, γυαλίζουμε το υλικό, στρογγυλεύουμε τις γωνίες, για να μην βλέπουν οι καταναλωτές, ότι αγοράζουν την ίδια τους την ιδεολογία*(1).
Ο συμβολισμός του «Ναού»
Πρώτο και καλύτερο μέλημα του εκάστοτε «ιερατείου» είναι να διαχειρίζεται την κοινωνική γνώση και σπανιότατα να την παράγει. Αντιθέτως, τα ιερατεία παραδοσιακά, φροντίζουν επιμελώς να ενισχύουν την ιδεολογική σύγχυση, για να μην αντιλαμβάνονται τα μέλη μιας κοινωνίας ότι το πνευματικό έργο είναι άμεση συνέπεια των κοινωνικών τους σχέσεων.
Ιστορικά, το πνευματικό έργο της ίδιας της κοινωνίας – μέσω της θρησκείας, εκπαίδευσης, του θεάματος και προσφάτως μέσω των δικτύων – παρουσιάζεται από το εκάστοτε ιερατείο ως έργο μιας ανώτερης πνευματικής δύναμης – θεϊκή φώτιση, ανώτατη εκπαίδευση, καλές τέχνες, τεχνητή νοημοσύνη – της οποίας ταπεινός διαχειριστής (και παραλήπτης της καθόλα υλικής της επικαρπίας) τυχαίνει να είναι το ίδιο το ιερατείο.
Το ρόλο της «ανώτερης πνευματικής δύναμης» στην εποχή μας ερμηνεύει το ΑΙ. Το θέατρο σκιών όμως παραμένει ακριβώς το ίδιο και χρειάζεται κάποιου είδους «πανιού» για να παιχτεί.