Ετικέτα: Οικονομία

• Το Αποικιακό Μεγαλείο της “Τεχνητής”

  Το αποικιοκρατικό προνόμιο του τεχνητού πολιτισμού δεν έχει να κάνει με κάποιο ντροπιαστικό παρελθόν ή κάποιο δυστοπικό μέλλον. Είναι ένα εξακολουθητικό, ατάραχο, Μεγάλο Αμετάβλητο Τώρα, όπου η ποιότητα δεν αλλάζει ούτε μεταβάλλεται. Η αδίστακτη εκμετάλλευση, η ωμή βία, αλλάζει μορφή, σχήμα, χρώμα και διαστάσεις. Δε θα έπρεπε να προκαλεί σε κανέναν έκπληξη το πόσο τυφλή είναι η κάθε γενιά απέναντι στις μορφές βίας που η ίδια παράγει.

  ~

  Ο Μαγικός Φανός της Ανθρώπινης Φύσης

  Αφήνοντας για λίγο στην άκρη γενικά ερωτήματα τύπου «τι είναι η ΤΝ», πώς, σε κάθε περίπτωση, όταν μας δίνεται τεχνολογικά η δυνατότητα, αναδιπλωνόμαστε στις πιο σκοτεινές πτυχές του ψυχισμού μας;

  Το πολιτιστικό μας παράδειγμα δεν αφήνει πολλά περιθώρια για παρερμηνείες: η τέχνη και η επιστήμη συστρέφονται μέχρι να γίνουν αντικείμενα διαστροφής, εργαλεία αδίστακτης εκμετάλλευσης και καταστροφής. Η ανθρώπινη ιστορία είναι σαν ένας μαγικός φανός όπου οι περιφερειακές μορφές εναλλάσσονται, δίνοντας την ψευδαίσθηση της κίνησης, δίχως να μετακινηθεί στο ελάχιστο ο πυρήνας: η ναρκισσιστική διαταραχή, ο σπισισμός, η ανθρωποκεντρική ιδεολογία που ερωτοτροπεί με την αυτοκαταστροφή της.

  Ας δούμε όμως ένα σύγχρονο παράδειγμα αυτού του “Μαγικού Φανού”.

  Ο Χρήσιμος Μύθος και η Ευγενής Υπεξαίρεση

  Πώς σου φαίνεται η “Λειτουργία AI” από τη μηχανή αναζήτησης Google; «Πολυτέλεια, δικέ μου! Βοηθάει αφάνταστα εμένα, τον απλό άνθρωπο, που δεν έχω χρόνο να ψάχνω σε περίεργες ιστοσελίδες και δε γουστάρω να πληρώνω πνευματικά δικαιώματα και συνδρομές. Παίρνω αυτό που θέλω».

  Εξαιρετική επιλογή επίσης, θα προσθέσουμε, και για την Alphabet (τον όμιλο που διαχειρίζεται τη θυγατρική Google), εφόσον κρίνει πως είναι ο καιρός το μητρικό κεφάλαιο να κανιβαλίσει (επαναστατικοποιήσει) τα ίδια τα μέσα παραγωγής του θυγατρικού κεφαλαίου: τους δημιουργούς πνευματικής ιδιοκτησίας.

  «Δεν καταλαβαίνω. Αντιμετωπίζετε κάποιο πρόβλημα; Πείτε μου, πώς μπορώ να σας βοηθήσω»;

  Το πρόβλημα ήταν πως μεγάλοι οικονομικοί όμιλοι, μεταχειριζόμενοι ως βιτρίνα εταιρείες πληροφορικής που ερευνούσαν την ΤΝ, είχαν ήδη καταφέρει να στήσουν ένα πανηγύρι ευγενούς υπεξαίρεσης επί του συνόλου της πνευματικής παραγωγής – παλιές καλές αποικιοκρατικές πρακτικές, όπως θα δούμε στη συνέχεια.

  Μια Πρόταση που δεν Μπορείς να Αρνηθείς

  Η συνταγή ήταν απλή: Από τη μια, υφήρπαζαν διά της βίας: χωρίς να ενημερώσουν και χωρίς να αποζημιώσουν κανέναν, χρησιμοποίησαν τεράστιους όγκους “υλικού” που, είτε υπόκειται σε περιορισμούς πνευματικής ιδιοκτησίας, είτε ήταν προϊόν υποκλοπής ιδιωτικών αρχείων. Από την άλλη, υπήρχε και δόλος, γιατί πουλούσαν συνδρομές για “υπηρεσίες” που προκύπτουν μόνο εφόσον γίνει μεταποίηση αυτού του συγκεκριμένου υλικού και όχι άλλου.

  Εν τω μεταξύ, με απίστευτη κυνικότητα ήταν σε θέση να δηλώνουν το εξωφρενικό: «Εμείς ουδεμία νομική ευθύνη φέρουμε για τα αποτελέσματα της παραγωγής περιεχομένου από AI, γιατί, ως γνωστόν, το περιεχόμενο παραγωγής AI ενδέχεται να περιέχει λάθη» (υπηρεσία που αποτελεί πνευματική μας ιδιοκτησία και την μίσθωση της οποίας χρεώνουμε).

  Έκαναν στην ανθρωπότητα μια πρόταση που δεν μπορούσε να αρνηθεί – ακόμα κι ο Ντον Κορλεόνε θα ζήλευε.

  Οι Ιθαγενείς του Ψηφιακού Κόσμου

  Ρώτησε κανείς τους ιθαγενείς του ψηφιακού κόσμου – αυτούς που δημιούργησαν το μοναδικό “περιεχόμενο” πάνω στο οποίο εκπαιδεύτηκαν τα μοντέλα παραγωγής – αν θέλουν η ζωή τους να γίνει big data, μέρος της μηχανικής μάθησης για στατιστικά μοντέλα πρόβλεψης;

  «Δεν χρειάζεται και δεν τους πέφτει και λόγος. Δεν μιλάμε μόνο για τους νεκρούς, αλλά ακόμα κι αν ρωτούσαμε όσους είναι εν ζωή, δεν θα ήταν σε θέση να καλύψουν το νομικό κόστος για να τα βάλουν μαζί μας (βλέπε αγωγές από εφημερίδες και ομίλους), οπότε η γνώμη τους καθίσταται ασήμαντη μπροστά στην κεφαλαιοποίησή μας».

  Κανένα πρόβλημα, επομένως.

  «Πωλούνται: όχι κείμενα, μουσικές, εικαστικά, αλλά “τεχνητά” κείμενα, μουσικές, εικαστικά ως υπηρεσία! Και η γιορτή δεν έχει τέλος. Χωρίς να προσθέτουμε κάτι καινούργιο, είμαστε στην ευχάριστη θέση να προσφέρουμε το τέλειο υποκατάστατο, προσαρμοσμένο στις ανάγκες (και τις διαστροφές) του κάθε καταναλωτή. Και εδώ μιλάμε για πρώτο πράγμα, περιεχόμενο ανώτερο, ευλογημένο από την τεχνητή νοημοσύνη την ίδια, λογοκριμένο (ευθυγραμμισμένο και ακίνδυνο το λέμε). Και φυσικά “τεχνητό”, κάτι για το οποίο κανείς δεν μπορεί να μας κάνει μήνυση για κλοπή ιδιοκτησίας και καταπάτηση πνευματικών δικαιωμάτων. Μέχρι να πάρει χαμπάρι ο κόσμος τι συνέβη, η ανακεφαλαιοποίησή μας θα είναι σε θέση να καλύψει τις όποιες… αντιρρήσεις».

  Ο Πανικός των Τιτάνων και η Καμένη Γη

  Καθυστερήσατε να μπείτε στο χορό; Καλά θα κάνετε να αρχίσετε να ανησυχείτε.

  Τα στελέχη της Alphabet είδαν τη φιέστα να έρχεται και ταράχτηκαν: Πώς γίνεται η αιχμή του δόρατος του κολοσσού, το εμπορικό προϊόν που υπόκειται σε καθεστώς πνευματικής ιδιοκτησίας υπό τον όρο Google search engine, να μένει απ’ έξω; Εδώ κινδυνεύουμε να χάσουμε το μονοπώλιο που με τόσο κόπο χτίσαμε, τη μερίδα του λέοντος από τα διαφημιστικά πακέτα αλλά και τα big data διακριτικού φακελώματος της κοινωνικής ζωής. «Θα το αφήσουμε να το πάρουν οι πειρατές-τυχοδιώκτες της OpenAI; Όχι βέβαια»!

  «Μισό λεπτό. Ας είμαστε αισιόδοξοι. Έχουμε τη λύση: Θα ενσωματώσουμε κάποιο λιγότερο επώνυμο ξαδερφάκι του ChatGPT στη μηχανή αναζήτησης Google. Μπορεί να είναι πιο ισχυρό, αλλά δεν χρειάζεται να το διατυμπανίζουμε με ονοματεπώνυμα και branding και, προσέξτε, πέρα από αθόρυβα, θα διατίθεται δωρεάν και υποχρεωτικά»!

  Δωρεάν; Τι χωρίς κόστος δηλαδή; Όχι ακριβώς… Ας αφήσουμε για λίγο απέξω τις ηθικολογίες και τους νεκρούς κι ας μιλήσουμε για το εισόδημα των εν ζωή παραγωγών πρωτότυπου περιεχομένου πνευματικής ιδιοκτησίας, αλλά και το εισόδημα των “προστατών” τους (εταιρείες παραγωγής, μάρκετινγκ, συμπεριλαμβανομένων της Adsense και των Google Analytics).

  Ήταν, άραγε σε θέση να προβλέψουν ότι οι καταναλωτές θα έπαιρναν το ομοίωμα της πληροφορίας από την Google (μοντέλο πρόβλεψης) και δεν θα επισκέπτονταν ποτέ τους ιστότοπους όπου έγιναν οι πρωτότυπες δημοσιεύσεις;

  Βεβαίως και το ήξεραν από την πρώτη στιγμή που το πρότειναν. Όπως ήξεραν το γεγονός ότι, χωρίς τους δημιουργούς, των οποίων το γνήσιο περιεχόμενο χρησιμοποιείται ως “Πρώτη Ύλη” για να “εκπαιδευτούν”, τα ίδια τα μοντέλα ΤΝ δηλητηριάζονται από την ανατροφοδότηση της παραγωγής τους, αν κάποιος αποπειραθεί να χρησιμοποιήσει την ίδια τους την παραγωγή ως υλικό “εκπαίδευσης”.

  Ωστόσο, ήταν διατεθειμένοι να ακολουθήσουν μια τακτική “Καμένης Γης” θυσιάζοντας μαζί με τα “κλικ”, το εισόδημα της θυγατρικής Google (ad revenue) και, ως παράπλευρη απώλεια, το εισόδημα των δημιουργών περιεχομένου. Η μητρική Alphabet, διέταζε τη θυγατρική της Google να κανιβαλίσει το εισόδημα των δημιουργών – αυτό που εκμεταλλευόταν μονοπωλιακά τόσα χρόνια.

  Η Google ήταν έτοιμη να “ανακατευθύνει” κάθε αναζήτηση, προς έναν και μόνο προορισμό: τον εαυτό της. Από μηχανή αναζήτησης είχε μεταμορφωθεί σε πάροχο “τεχνητού” περιεχομένου. Το υπερπολυτελές νησί των ερωταπαντήσεων, μετέτρεπε όλο το υπόλοιπο διαδύκτυο, από πλευράς επισκεψιμότητας, σε ερημονήσια.

  Γιατί όμως; Εκ πρώτης όψεως, είναι μια κίνηση που μοιάζει να οδηγεί στο πουθενά. Οι μηχανικοί, οι αρχιτέκτονες των αλγορίθμων, οι διευθυντές στρατηγικής, δεν είναι χαζοί – ξέρουν πολύ καλά το αντικείμενο τους. Αυτό που για κάποιον μοιάζει με καταστροφή, σε ένα περιβάλλον αδίστακτου ανταγωνισμού επενδυτικού κεφαλάιου, μπορεί να μοιάζει με μια καλά υπολογισμένη τακτική: Επανακεφαλαιοποίηση μέσω καταστροφής των παλιών μέσων παραγωγής.

  Ληστεία στο Παλάτι του Πειρατή

  Μαύρα σύννεφα είχαν αρχίσει να μαζεύονται πάνω από το βασίλειο της πειρατείας.

  Όταν βλέπουμε το επενδυτικό κεφάλαιο να “καίει” δισεκατομμύρια σε μια εταιρεία, όπως η OpenAI που όχι μόνο δεν παρουσιάζει κέρδη, αλλά υπερήφανα δημοσιοποιεί γεωμετρικά αυξανόμενες απώλειες, μπορούμε να είμαστε βέβαιοι πως ο απώτερος στόχος είναι η δημιουργία μονοπωλίου και όχι η απλή επένδυση.

  Η Alphabet, βλέποντας αυτές τις κινήσεις, ήξερε ότι δεν έχει άλλη επιλογή· έπρεπε να απαντήσει άμεσα, αλλιώς θα έχανε τα πάντα. Η OpenAI, όχι μόνο είχε καταπιεί το internet (όπως είχε κάνει παλαιότερα η Google), αλλά και όλη την πνευματική παραγωγή της ανθρωπότητας, και τώρα ήταν σε θέση να την παρέχει “αφιλοκερδώς” πίσω στους ιθαγενείς (μέχρι να γίνει μονοπώλιο).

  Ήδη από τις αρχές του 2023 έβλεπαν την κίνηση στο site της Google, μαζί με την επισκεψιμότητα στους ιστότοπους, να μειώνεται με επιταχυνόμενους ρυθμούς. Η μικρή ερευνητική εταιρεία – με λίγη βοήθεια από τους φίλους της – είχε φροντίσει να ψηφιοποιήσει τα πάντα (φανερά, κρυφά – μην κολλάμε σε λεπτομέρειες) και να τα προσφέρει στην αγορά σε μια μορφή ακαταμάχητη για τον καταναλωτή: τη δωρεάν μορφή. Ο καταναλωτής δεν έχει χρόνο να ασχολείται με λεπτές έννοιες, όπως η μοχλευμένη υποτίμηση αξίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, ή τι σημαίνει ο όρος Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο κόσμος είχε τσιμπήσει το δόλωμα: έπαιρνε τη δωρεάν πληροφορία από το πειρατικό ChatGPT και σταμάτησε να επενδύει προσοχή (και χρήμα) στους παραδοσιακούς πειρατές, τους εμπόρους πνευματικής ιδιοκτησίας: Ιστότοποι και «προστάτες» τους, όπως η Google, έχαναν στο παιχνίδι που άλλοτε έγραφαν τους κανόνες.

  Ανταγωνιστικοί όμιλοι είχαν βαλθεί να μιμηθούν την κίνηση ΜΑΤ που έκανε στο παρελθόν η ίδια η Google στις υπόλοιπες μηχανές αναζήτησης και τις υπηρεσίες email: Επενδύοντας ασύλληπτα ποσά κεφαλαίου, ήταν σε θέση να “προσφέρει” δωρεάν, δηλαδή ακραία υποκοστολογημένα υπηρεσίες, μέχρι να καταστραφεί ο ανταγωνισμός και η ίδια να γίνει μονοπώλιο.

  Βέβαια, πολλοί είχαν κάνει παρόμοιες “μεγαλειώδεις” κινήσεις πριν και μετά την Google.

  Αρκεί να θυμηθούμε τι έκανε το Spotify και το YouTube στους μουσικούς: Αρχικά εξολόθρευσαν τον ανταγωνισμό, μέσω της ισχύος του τεράστιου επενδυτικού κεφάλαιού για να παρέχουν υποκοστολογημένες υπηρεσίες που δήθεν ήταν βιώσιμες λόγω των διαφημιστικών εσόδων. Στη συνέχεια, όταν είχαν γίνει μονοπώλια διανομής πνευματικών δικαιωμάτων, μπορούσαν να κάνουν ό,τι γουστάρουν. Και το έκαναν. Πλέον δίνουν ψίχουλα στους “δημιουργούς/παραγωγούς μουσικής” (υποδιαιρέσεις cent ανά εκατοντάδες ακροάσεις – κι αν σας αρέσει), ενώ ταυτόχρονα καθορίζουν τις τιμές των υπηρεσιών τους κατά το δοκούν.

  Κανείς όμως δεν είχε τολμήσει να ληστέψει το ίδιο το σπίτι του πρώτου μεγάλου πειρατή στην εποχή της ψηφιακής πνευματικής ιδιοκτησίας – που από γκαράζ, είχε γίνει κανονικό παλάτι και ονομαζόταν όμιλος Alphabet.

  Ο Κανιβαλισμός ως Λύση

  Ο κανιβαλισμός δεν είναι πλέον ταμπού. Είναι η λύση.

  Η Alphabet δεν είχε άλλη επιλογή. Όφειλε να κανιβαλίσει τα ίδια τα μέσα παραγωγής της, το διαφημιστικό revenue της Google μαζί με το εισόδημα των δημιουργών, πριν τα χάσει όλα από το ChatGPT. Το στρατήγημα ήταν μια καλά υπολογισμένη κίνηση. «Παράγουμε το καλύτερο πακέτο τεχητής με ό,τι μας έχει απομείνει από big data, κλείνουμε το ίντερνετ και πάμε για μονομαχία μέχρι θανάτου – που λέει ο λόγος, κανείς από μας δεν θα πεθάνει, μόνο μερικοί δημιουργοί/παραγωγοί θα ψωμολυσσάξουν».

  Σε αντίθεση με το Spotify, στην περίπτωση της “Λειτουργίας AI” δεν δόθηκε ούτε ψίχουλο στους δημιουργούς. Ταυτόχρονα, αξιοποιήθηκε το νέο αποικιοκρατικό “κεκτημένο” που καθιέρωσε το οικονομικό μοντέλο της OpenAI. Παίρνουμε ό,τι γουστάρουμε από όποιον γουστάρουμε, προσφέρουμε τη μεταποιημένη πνευματική παραγωγή της ανθρωπότητας πίσω σε αυτή ως ανώτερο προϊόν (νοημοσύνη;) και τσιμπάμε τα κέρδη από τα πνευματικά δικαιώματα που δεν ανήκουν σε κανέναν, γιατί το προϊόν είναι Τ Ε Χ Ν Η Τ Ο. Γνωρίζουμε πως μόνο ένας θα μείνει όρθιος στην κούρσα της προς το μονοπώλιο εκμετάλλευσης συνδρομών “Τεχνητής” ιδιοκτησίας.

  Στο κανιβαλιστικό μοντέλο παραγωγής, δεν υπάρχει αύριο. Το μόνο που Υπάρχει, είναι ένα Μεγάλο Αμετάβλητο Τώρα (ΜΑΤ) με την μορφή του quarter (του λογιστικού κύκλου τριμήνου), την εκτίναξη της αξίας μετοχών, την εξαγωγή υπεραξίας και ό,τι άλλο μπορούμε να υπολογίσουμε μέσω εφαρμοσμένων μαθηματικών. Και όταν η φούσκα ανατροφοδότησης σκάσει τι θα κάνουμε; Ε, θα βρούμε κάτι άλλο… Ένας νάρκισσος πάντα θα βρίσκει τον τρόπο να εκμεταλλευτεί την αξία της εικόνας του, ακόμα κι όταν πέφτει μεσα στη λίμνη.

  Τα στελέχη των επενδυτικών ομίλων και των εταιριών αισθάνονται ένα είδος αισιοδοξίας για το μέλλον. Υποτίθεται πως οφείλουν να νιώθουν έτσι. Ποιος θα πλήρωνε έναν απαισιόδοξο οικονομολόγο; Αυτή όμως η αίσθηση αισιοδοξίας δεν είναι συναισθηματικής τάξης. Αντίθετα είναι ριζωμένη σε ένα καλά κατοχυρωμένο προνόμιο στην ιδιοκτησία. Ανά πάσα στιγμή, αν τα πράγματα δεν πάνε καλά, μπορούν να αποσυρθούν με χρυσά οικονομικά πακέτα αποζημίωσης, στα καταφύγια τους. Υπό το πρίσμα λοιπόν αυτής της αυτοεκτίμησης, νιώθουν αισιόδοξοι να πειραματίζονται ελέυθερα με κάθε είδους μέσο παραγωγής και καταστροφής – αρκεί να υπηρετούν το Μεγάλο Αμετάβλητο Τώρα.

  Για έναν στρατηγικό επενδυτή, το να αφήνει το αποτύπωμα της αποικιακής μπότας, σε κάθε έργο τέχνης ή κομμάτι γης, σε όλα τα ζώα ή τους ανθρώπους, αποτελεί δείγμα επιτυχίας της δουλειάς του. Μια δουλειά από την οποία αντλεί υπερηφάνεια και αυτοεκτίμηση. Η διατήρηση της εκμεταλλευτικής οικονομίας μέσω προνομίου, είναι ένα μέρος του παιχνιδιού – το να αφήνουν πίσω τους καμένη γη ή να γεμίζουν έναν πλανήτη με άχρηστα εργοστάσια παραγωγής θερμότητας είναι μόνο κινήσεις στο παιχνίδι. Γνωρίζουν ότι στερούν το εισόδημα από τους παραγωγούς; Βεβαίως. Απλώς πληρώνονται να το κάνουν πιο γρήγορα ή πιο αποτελεσματικά από τα αντίπαλα καρτέλ.

  Το Γυμνό Γέυμα του Πολιτισμένου

  Μήπως, εν τέλει, όταν κάποιος δεν μοιράζεται την ίδια αισιοδοξία για το Μεγαλείο της Τεχνητής Αποικιοκρατίας με τα στελέχη, είναι απαισιόδοξος, αντιπαραγωγικός, τεμπέλης ή ακόμα και μηδενιστής;

  Η ιστορία πάντως, στατιστικά τουλάχιστον, δείχνει πως όταν κανείς μοιράζεται τα ίδια αλεξίπτωτα με τα στελέχη, μοιράζεται και την αισιοδοξία τους.

  Η δημιουργία μονοπωλίων, η θέσπιση αυτοκρατοριών διά της ωμής βίας δεν είναι κάτι το ανοίκειο. Αντιθέτως, είναι μια πρακτική που προηγείται κατά μερικές χιλιετίες του χρηματιστηρίου αξιών. Είναι η ίδια η πολιτιστική λειτουργία, απέναντι στην οποία είμαστε τόσο εξοικειωμένοι που σχεδόν την παραβλέπουμε λες και είναι αυτονόητη, αυτόματη – ενίοτε προσποιούμαστε ότι είναι αόρατη, άυλη.

  Αν μας έλεγε ένας αιρετός πολιτικός πως “θα κάνει τη χώρα μας μεγαλειώδη”, το πιο πιθανό είναι να υποθέσει κανείς πως περιγράφει κάτι το αισιόδοξο, το θεμιτό, το αυτονόητο. Δεν θα χάναμε χρόνο να αναρωτηθούμε ποιους όρους θέτει – τι λαμβάνεται ως προαπαιτούμενο για κάθε είδους μεγαλείο. Μήπως κάτι πρέπει να μικρύνει για να φανεί κάτι άλλο μεγάλο; Ποια είναι η σχέση του μεγαλείου με το προνόμιο; Για να είμαστε ακριβείς, πολλοί δεν θα έμπαιναν καν στον κόπο να κάνουν την απλή ερώτηση: Αυτό το μεγαλείο, όπως το εννοεί ο ίδιος, ταυτίζεται με το μεγαλείο όπως το εννοούν οι άνθρωποι που καλείται να εκπροσωπήσει;

  Μόνον όταν εμφανιστεί κάτι που αμφισβητεί τα “κεκτημένα” μας, το μεγαλείο μιας ομάδας ή μιας συμμορίας, το προνόμιο δηλαδή, είναι σαν να ξυπνάμε για λίγο από τον πολιτιστικό λήθαργο και αρχίζουμε να μιλάμε για το τι συμβαίνει. Τα στελέχη της Alphabet, ή της Open AI δεν είναι τίποτα τέρατα ή εξαιρέσεις στον κανόνα σε σχέση με τους υπόλοιπους ανθρώπους. Δεν διαβάζουμε την ιστορία μόνον όπως μας συμφέρει εδώ.

  Αν επιτρέψουμε στον εαυτό μας να υποδυθεί τον ρόλο ενός μοντέλου στατιστικής πρόβλεψης, θα δούμε πως τόσο τα στελέχη των επενδυτικών ομίλων, όσο και οι δημιουργοί-παραγωγοί δεν αποκλίνουν συμπεριφορικά από τον μέσο όρο του “πολιτισμένου τύπου” ανθρώπου.

  Οι πολιτισμένοι του ψηφιακού κόσμου, οι παραγωγοί-δημιουργοί – ακόμα και οι αρχαίοι πρωτο-πειρατές οι ακαδημαϊκοί – μοιάζουν τώρα καταθλιπτικοί, απαισιόδοξοι. Από έποικοι, βρέθηκαν στη θέση των ιθαγενών. Τα βάζουν με την Τεχνητή Νοημοσύνη, καταφεύγουν σε θεωρίες συνωμοσίας – τώρα που το εισόδημά τους συμπιέστηκε.

  Πώς κατέληξαν οι ίδιοι να στέκονται στη λάθος μεριά του πιρουνιού ως γυμνό γέυμα, σε ένα πολιτιστικό φαγοπότι που οι ίδιοι υποστήριζαν ως σιωπηλοί παραστάτες; Μας είχαν πρήξει τα συκώτια μια ζωή με την πνευματική ιδιοκτησία. Πώς θα αποφύγουν τώρα τις δαγκωνιές από τα ζόμπι εν μέσω γιορτής;

  Αλλά και τι να κάνουν; Πώς να το μαζέψουν; Ο Δυτικός Πολιτιστικός Πλούτος (Western World Wealth, WWW) διαρκώς χτίζεται πάνω στην αδίστακτη εκμετάλλευση γενεών, την πειρατεία που αφηγείται στα εγγόνια του ως ιδιοκτησία. Και δυστυχώς, οι ακαδημαικοί τουλάχιστον, το γνωρίζουν γιατί δουλειά τους είναι να στρογγυλεύουν τέτοιου είδους αφηγήματα. Τι θα κάνουν τώρα; Θα γυρίσουν την πλάτη στην πολιτιστική κληρονομιά της ιδιοκτησίας και του προνομίου, τώρα που βλέπουν σαν ζόμπι, τα ίδια τους τα εγγόνια να κανιβαλίζουν το δικό τους γερασμένο αποικιακό δέρμα;

  ~~

  Το αποικιοκρατικό προνόμιο του “τεχνητού” πολιτισμού, δεν έχει να κάνει με κάποιο ντροπιαστικό παρελθόν ή κάποιο δυστοπικό μέλλον. Είναι ένα εξακολουθητικό, ατάραχο, Μεγάλο Αμετάβλητο Τώρα, όπου η ποιότητα δεν αλλάζει ούτε μεταβάλλεται. Η αδίστακτη εκμετάλλευση, η ωμή βία, αλλάζει μορφή, σχήμα, χρώμα και διαστάσεις. Δε θα έπρεπε να προκαλεί σε κανέναν έκπληξη το πόσο τυφλή είναι η κάθε γενιά απέναντι στις μορφές βίας που η ίδια παράγει.

  2026-08-20

  Ιδεολογία, Οικονομία

  ---

• Αϋλη Παραγωγή – Υλική Αξία

  Ήρθαν τα πάνω κάτω; Τι συμβαίνει εδώ…

  “Η διαδικασία παραγωγής υπεραξίας προϋποθέτει τη μετατροπή της ικανότητας για εργασία και της ύλης σε εμπορεύματα. Όταν αυτή η κίνηση της επέκτασης προσκρούσει στα απόλυτα φυσικά και θερμοδυναμικά όρια (όταν δηλαδή η υλική επέκταση καθίσταται πλέον αδύνατη για την παραγωγή των αναγκαίων ποσοστών κέρδους), η δομική λειτουργία της αναπαραγωγής της αξίας υπάγει αναπόφευκτα νέες, μη υλικές σφαίρες προκειμένου να συνεχίσει τον κύκλο της”.

  [Η παρπάνω παράγραφος αποτελεί ένα δείγμα εξόδου δεδομένων από υπηρεσία LLM]

  Αυτά που βγαίνουν από τα LLM δεν είναι ούτε ουρανοκατέβατα, ούτε απλές αρλούμπες: είναι η στατιστική πρόβλεψη του τι κυκλοφορεί εκεί εξω, τι “μετράει” στην κοινωνία δηλαδή, ως πνευματική παραγωγή.

  Το βασικό νόημα, η ουσία, αυτού που περιγράφεται είναι η επέκταση της υλικής παραγωγής στον άυλο κόσμο της πληροφορίας.

  Ωστόσο, αν σταθούμε για λίγο κριτικά απέναντι σε αυτό που κωδικοποιέιται με τον όρο “νέες, μη υλικές σφαίρες”, θα διαπιστώσουμε ότι το “μη υλικό”, όχι μόνο έχει μη μηδενικό ενεργειακό κόστος, αλλά, για να είμαστε ακριβείς, το ενεργειακό κόστος είναι τερατωδώς δυσανάλογο από υλικής άποψης σε σχέση με αυτό που παραδοσιακά ορίζουμε ως πνευματική παραγωγή και εργασία.

  Η τεράστια ενέργεια που απαιτείται για να υλοποιηθεί η «σοδειά» των “νέων” ψηφιακών δεδομένων οφείλεται στην χρήση τεράστιου όγκου “παλαιου τύπου” πνευματικής παραγωγής – που κρύβεται κάτω από το τεχνολογικό χαλί – πίσω από τον τεχνικό όρο big-data-set.

  Ως πνευματική παραγωγή “παλαιού τύπου”, μέχρι και πριν από τρία χρόνια, θεωρούσαμε τη διαδικασία όπου αξιοποιούμε ως μέσο παραγωγής τον βιολογικό εγκέφαλο με ενεργειακό κόστος λίγα γραμμάρια γλυκόζης.

  Άλλαξε κάτι στην οικονομία της παραγωγικής διαδικασίας μήπως;

  Τα τελευταία χρόνια καλλιεργείται μαζικά ή ψευδαίσθηση ότι στα data center γίνεται κάποιου είδους παραγωγή πνευματικού έργου. Αυτό ακριβώς, είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της αποπροσονατολιστικής ιδεολογίας που πολιτιστικά αναπαράγουμε: Αδιέξοδες, συρραφές εφαρμοσμένων μαθηματικών και αυθαίρετων ερμηνειών που οδηγούν σε ιδεολογική σύγχυση.

  Ας δοκιμάσουμε να το μαζέψουμε λίγο με την ανάλυση, πρωτού χάσουμε εντελώς τον δρόμο.
  

  Κανένα πνευματικό έργο δεν παράγεται στα Data Center.

  Η πνευματική εργασία – ο πιο αποτελεσματικός τρόπος παραγωγής υπεραξίας, εν συγκρίσει με την χειρωνακτική εργασία – δεν γίνεται στα data center, αλλά από εργάτες που παράγουν πνευματικό έργο (τα τελευταία χρόνια μάλιστα, σχεδόν αμισθί με τους στρατούς των content creators).

  
  Ας επιστρέψουμε για λίγο στα βασικά: το μαρξιανό μοντέλο παραγωγής (μέσω μίσθωσης εργασίας) αφορά στην εξαγωγή υπεραξίας από τις σχέσεις παραγωγής στις ανθρώπινες κοινωνίες και όχι τη χρήση μηχανών. Οι μηχανές το μόνο που κάνουν είναι να επιταχύνουν, να εντατικοποιούν την διαδικασία, η λειτουργία τους είναι καταλυτική, επαναστατική μεν, αλλά όχι παραγωγική.

  Υπάρχει μια αρκετά ικανοποιητική εξήγηση για το «ενεργειακό παράδοξο» που αφορά στον τρόπο με τον οποίο τα Data Center εμπλέκονται στην παραγωγική διαδικασία: Ο ρόλος των data center είναι κυριολεκτικά να μην παράγουν τίποτα, εκτός από θερμότητα.

  Αντίθετά λειτουργούν ως καταλύτες, για την παραγωγή μιας νέας παγκόσμιας ιδεολογίας. Τα AI data center υψώνονται ακίνητα ως σύγχρονοι “ναοί”, σύμβολα της τάξης (order). Δεν υποκαθιστούν καμία εργασία. Οι “ναοί” αυτοί έχουν ένα πιο σύνθετο καθαρά συμβολικό-ιδεολογικό ρόλο.

  H παρουσία τους και μόνο προκαλεί το δέος

  Λειτουργούν ως υλική απόδειξη για κάθε είδους θεωρίες συνωμοσίας που καλλιεργεί η εξουσία. Εξάπτουν τον μεταφυσικό τρόμο και εμπνέουν την υπακοή προς τους ανθρώπινους-εργάτες, αυτούς που ουσιαστικά παράγουν το πραγματικό ιδεολογικοποιημένο πνευματικό προϊόν: «Κοιτάξτε αν δεν παράγετε εσείς θα βάλω την AI να το κάνει».

  Βέβαια αυτού του είδους οι απειλές, είναι αστείες αν τις αναλύσουμε, με οικονομικούς όρους.

  Τα μοντέλα ΤΝ δεν είναι ικανά να παράγουν ιδεολογικό πνευματικό έργο

  Μπορούν μόνο να αναπαράγουν, σε ένα ποσοστό, τις λογικές δομές που περιέχει η πρώτη ύλη, το πρωτότυπο πνευματικό υλικό, από το οποίο “εκπαιδεύτηκαν”. Αλλά ακόμα κι αν ήταν σε θέση να παράγουν, αν διέθεταν φαντασία δηλαδή, το ενεργειακό κόστος θα ήταν απαγορευτικό σε σχέση με την οικονομικότατη ενεργειακή κατανάλωση του βιολογικού εγκέφαλου: Οικονομικά δε βγάζει νόημα να επέλεξουμε να ξοδεύουμε 7gigaWatt αντί για 20Watt ανά θέση εργασίας.

  Παρόλα αυτά, η κενή απειλή λειτουργεί κανονικότατα ως μοχλός πίεσης για να εντείνει την αποδοτικότητα της μισθωτής εργασία και να συμπιέζει τους μισθούς.

  Το «πνευματικό έργο»

  Το πνευματικό εμπόρευμα, το προϊόν, αν δεν εμπεριέχει την κατάλληλη ιδεολογία, είναι άχρηστο (φύρα) ^*(1)*(2). Τα μοντέλα ΑΙ δεν είναι σε θέση να παράγουν ιδεολογία, με τον τρόπο που οι άνθρωποι την κωδικοποιούν «κρυφά» μέσα στο πνευματικό τους έργο. Αν οι κοινωνικές σχέσεις, τα συναισθήματα και οι αντιθέσεις, η εξαπάτηση δηλαδή, δεν παρεισφρήσουν στα μικρά κενά μεταξύ των λογικών δομών της «πνευματικής παραγωγής» το υλικό δεν προσφέρεται για κατανάλωση.

  Πόσες φορές θα χρειαστεί να το επαναλάβουμε;

  Η κατοχή των μέσων παραγωγής, ενός μηχανήματος, της γης, η πνευματική ιδιοκτησία, το χρήμα δεν παράγουν υπεραξία από μόνα τους. Μόνον εφόσον συνδυαστούν με την μίσθωση εργασίας, την εκμετάλλευση, παράγεται υπεραξία.

  Η υπεραξία είναι η αξιοποίηση κοινωνικών ανισοτήτων. Δεν μπορεί να παράγει κανείς κοινωνικές σχέσεις μέσα από τη σχέση του με ένα μηχάνημα. Για να εξαχθεί υπεραξία πρέπει να προϋπάρχει μια κοινωνική συνθήκη για να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης από μια γενικότερη (ανώτερης τάξης) αρχή.

  Η νοητική ανατροφοδότηση ως σύγχυση

  Η μόνη λειτουργία των data center είναι να ενισχύουν την ανατροφοδότηση της ίδιας της κοινωνικής ιδεολογίας πίσω στην κοινωνία που την παράγει. Να πως εντείνεται η κοινωνική σύγχυση όσον αφορά την προέλευση της ανθρώπινης γνώσης: Φιλτράροντας το πνευματικό έργο, το σπάμε σε μικρά πληροφοριακά πακέτα, ώστε η ίδια τους η παραγωγή, να επαναπροωθείται ως προϊόν στους «πνευματικούς» εργάτες, μεγιστοποιώντας τη συσσώρευση κεφαλαίου.

  Ουσιαστικά, γυαλίζουμε το υλικό, στρογγυλεύουμε τις γωνίες, για να μην βλέπουν οι καταναλωτές, ότι αγοράζουν την ίδια τους την ιδεολογία*⁽¹⁾.

  Ο συμβολισμός του «Ναού»

  Πρώτο και καλύτερο μέλημα του εκάστοτε «ιερατείου» είναι να διαχειρίζεται την κοινωνική γνώση και σπανιότατα να την παράγει. Αντιθέτως, τα ιερατεία παραδοσιακά, φροντίζουν επιμελώς να ενισχύουν την ιδεολογική σύγχυση, για να μην αντιλαμβάνονται τα μέλη μιας κοινωνίας ότι το πνευματικό έργο είναι άμεση συνέπεια των κοινωνικών τους σχέσεων.

  Ιστορικά, το πνευματικό έργο της ίδιας της κοινωνίας – μέσω της θρησκείας, εκπαίδευσης, του θεάματος και προσφάτως μέσω των δικτύων – παρουσιάζεται από το εκάστοτε ιερατείο ως έργο μιας ανώτερης πνευματικής δύναμης – θεϊκή φώτιση, ανώτατη εκπαίδευση, καλές τέχνες, τεχνητή νοημοσύνη – της οποίας ταπεινός διαχειριστής (και παραλήπτης της καθόλα υλικής της επικαρπίας) τυχαίνει να είναι το ίδιο το ιερατείο.

  Το ρόλο της «ανώτερης πνευματικής δύναμης» στην εποχή μας ερμηνεύει το ΑΙ. Το θέατρο σκιών όμως παραμένει ακριβώς το ίδιο και χρειάζεται κάποιου είδους «πανιού» για να παιχτεί.

  ---

  Σημειώσεις

  *(1) Την ίδια τους την παραγωγή, αγοράζουν οι εργάτες αλλά αποιδεολογικοποιημένη, αποστειρωμένη. Ουσιαστικά οι παργωγοί/εργάτες δεν έχουν δική τους ιδεολογία γιατί δεν έχουν συνείδηση της τάξης τους. Η ιδεολογία που εισάγουν στο πνευματικό τους έργο είναι ουσιαστικά η ιδεολογία αυτών που κατέχουν τα μέσα παραγωγής (βία, εξουσία, τάξη, νομιμοφροσύνη, παραβατικότητα, ασυδοσία, ηθική ανωτερώτητα, εθισμός, ναρκισσισμός κτλ). Όταν “αγοράζουν” προϊόντα, επομένως, δανείζονται την ιδεολογία των άλλων.

  *(2) Η ίδια η πράξη της αγοράς αγαθών είναι ιδεολογική πράξη γιατί ενέχει αποδοχή της αξίας με όρους ιδεολογικούς. Σπάνια ένα πνευματικό έργο ανατρέπει την ιδεολογική συνθήκη που το καθιστά κατάλληλο ως προιόν, πχ ένας δίσκος που όχι μόνο αναγράφει στο εξώφυλλο “κλέψτε αυτό το άλμπουμ”, αλλά αν προσπαθήσει να τον ακούσει κανείς θα διαπιστώνει ότι το ηχητικό περιεχόμενο απουσιάζει ή το έργο του Πλάτωνα.

  2026-08-19

  Οικονομία, Τεχνολογία

  ---

• Πολύπλοκη αγωγή με αντίθετα φάρμακα

  Είτε με πόλεμο, είτε χωρίς, το τίμημα για τον ανθρώπινο πολιτισμό – όπως τον ξέρουμε – είναι δυσανάλογο. Ξεπεράσαμε όμως πλέον – και επισήμως – κάθε είδους όριο που καθιστούσε το πολιτιστικό μας “ένδυμα” βιώσιμο.

  Υπό αυτή τη συνθήκη, όχι μόνο δεν βρίσκω διασκεδαστική την εμμονή με ένα συγκεκριμένο είδος οικονομικής “ειρήνης” – ταυτισμένο με τις σκληρότερες μορφές εκμετάλλευσης – αλλά την θεωρώ καίρια μαρτυρία μη αναστρεψιμότητας. 

  Κι ενώ η ένοπλη σύρραξη “νομιμοποιείται” ως ένα από τα πολλά πρόσωπα του ανθρώπινου ψυχισμού,  η φιλαυτία, ο ακατάσχετος ηδονισμός σε βάρος ανθρώπινων και μη ζώων, η ψυχωτική λατρεία της ιδιοκτησίας, “παρουσιάζονται” ως αναπόφευκτο μέρος μιας και μοναδικής αδιαμφισβήτητης οικονομικής πραγματικότητας. Σε μια τέτοια πολιτιστική συνθήκη ολοκληρωτισμού, περίεργο θα ήταν να μην γίνεται διαρκώς πόλεμος, θα μπορούσε να αντιτείνει κανείς. 

  Αν μια ανώτερη συνείδηση παρατηρούσε το ναρκισσιστικό παραλήρημα των ανθρώπων στον πλανήτη – τι λέτε – θα ταυτιζόταν με το πολύπλοκο αφήγημα του ανθρώπου; Ή μήπως, για αυτήν, θα φάνταζε ως απλή νομοτέλεια η κατάρρευση ενός πολιτιστικού μοντέλου υπό το βάρος των αντιθέσεων που αυτό προσπαθεί να συντηρήσει;

  Ωστόσο, αυτοί που τώρα λογαριάζουν, μιλάνε για ανθρώπινες ζωές, για προβλήματα με πόρους, για ελλείψεις αγαθών για δικαιοσύνες και πράσινα άλογα. Το μόνο που πραγματικά λογαριάζουν είναι το συμφέρον τους, που με την σειρά του απαιτεί τη σιωπηλή, ανεξέλεγκτη και συστηματική σφαγή φυτών, ζώων και …πετρωμάτων.  Δεν ζητάμε και πολλά, γη, ύδωρ και το αίμα σας – σε μεγάλες ποσότητες και άμεσα. Η πολιτιστική τους ταυτότητα ορίζεται μέσα από το αίτημα να μείνουν τα πράγματα ως έχουν. Το στόμα να το ‘χουν για να στάζει μέλι, τα χέρια για να το αρπάζουν. Το μόνο πράγμα που έχουν στο – κατά τα άλλα φιλοσοφημένο, πλην όμως άδειο – κεφάλι τους είναι το υπαρξιακό τους κενό: “Ας επιστρέψουμε πρώτα στην ειρηνική συλλογική ασυδοσία μας, ε… και τα άλλα θα τα βρούμε μετά. Έτσι δεν είναι;” Όχι, δεν είναι καθόλου “έτσι”.

  Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή είναι αποκαλυπτικός: Μια χώρα, που οι ξερόλες νάρκισσοι αποκαλούν υποτιμητικά “θεοκρατικό καθεστώς”, επιχειρεί “εν ου παικτοίς”, βάζοντας ως στόχο την ίδια την αγορά – τον πραγματικό ένα και μοναδικό Θεό που όλοι λατρεύουν διότι τους “φέρνει” ευημερία. Μια άλλη χώρα που οι “ξερόλες” θαυμάζουν ως το διαμάντι του πολιτιστικού μας μοντέλου, φροντίζει να προκαλεί συστηματικά μη αναστρέψιμο ίλιγγο στην αγορά επιταχύνοντας την κατάρρευση. Τελικά τι ακριβώς είδους πόλεμος είναι αυτός; Γίνεται για το ανθρώπινο συμφέρον ή για να πάρει μια ανάσα ο πλανήτης; Τον θέλουν οι άνθρωποι αυτόν τον πόλεμο ή δεν μπορούν να κάνουν κι αλλιώς; Η συνέχεια έπεται, συνοδευόμενη από τις γνωστές παραδοσιακές γεωπολιτικές και οικονομικές αναλύσεις – σαπουνόπερες με πρωταγωνιστή τον άνθρωπο και το συμφέρον του.

  Οι κλασικές αναλύσεις καταρρέουν μαζί με το παγωμένο χαμόγελο. Αντιμέτωποι με την προσωπική μας ευθύνη, υπεκφεύγουμε, αναζητώντας τη μαγική συνταγή, όπου ο άνθρωπος θα παραμείνει αφέντης αλλά με “ηθικό” τρόπο (που και πάλι ο ίδιος ορίζει). Οι “λύσεις” αυτού του τύπου, σχεδόν πάντα, καταλήγουν να είναι πολύπλοκοι συνδυασμοί “φαρμάκων” που το καθένα από μόνο του θα σκότωνε ελέφαντα.

  Η προσωπική μας στάση και όχι η στάση των άλλων είναι η αιτία και το αποτέλεσμα μαζί στο πολιτιστικό μας αφήγημα. Όσο καλλωπίζουμε τα πεπραγμένα μας, τα κάνουμε χειρότερα. Όσο αναπαραγόμαστε, μεταφέρουμε τις ευθύνες μας στους άλλους. Η επιβίωση εις βάρος των άλλων δεν είναι νομοτέλεια αλλά ηθική επιλογή.

  2026-03-26

  Οικονομία, Φιλοσοφία

  ---

• Πίσω από το ψυγείο

  Ποιος τραβηξε την πρίζα;

  Δεν έχει πλέον νόημα να κάνουμε κοπιαστικές αναλύσεις ή να καταπιανόμαστε με λεπτές μεταφυσικές αποχρώσεις. Η Συνείδηση είναι κάτι σαν τη σκόνη πίσω από το ψυγείο. Ξέρουμε πως είναι εκεί αλλά δεν κάνουμε τον κόπο να ασχοληθούμε.

  Όμως, όσο βολικό κι αν είναι να προσποιούμαστε με το “τι κάνουμε και το τι ξέρουμε”, έχει έρθει η ώρα να “δούμε” πόσο τυφλοί είμαστε νοητικά. Μάλλον κάποιος ή κάτι τραβάει την πρίζα και αποκαλύπτεται το πραγματικό έρεβος του ανθρώπου: Νοημοσύνη μέσα από την έλλειψη ευφυΐας.

  Τι ξέρουμε;

  Τα ζώα έχουν αποδεδειγμένα συνείδηση:

  Διαθέτουν τα νευρολογικά υποστρώματα για να έχουν υποκειμενικές εμπειρίες. Νιώθουν πόνο, χαρά, στρες και έχουν επίγνωση του εαυτού τους στο περιβάλλον. Ο πρωτόγονος άνθρωπος θα μπορούσε να το αντιληφθεί άμεσα. Πρόσφατα το αντιλήφθηκαν και ορισμένοι κορυφαίοι νευροεπιστήμονες.

  Η «ευφυΐα» των φυτών:

  Αν και οι νευροβιολόγοι διστάζουν ακόμα να χρησιμοποιήσουν τη λέξη «συνείδηση» για τα φυτά (λόγω απουσίας κεντρικού νευρικού συστήματος), τα φυτά, που ευτυχώς δεν τους ρώτησαν, συνεχίζουν να επικοινωνούν μεταξύ τους (μέσω υπόγειων μυκηλιακών δικτύων), να αντιδρούν στον κίνδυνο, να «ακούνε» τον ήχο του νερού ή των εντόμων που τα τρώνε, και να μοιράζονται πόρους. Η πολυπλοκότητά τους είναι μια μορφή αποκεντρωμένης νοημοσύνης που καταρρίπτει την ιδέα ότι είναι απλά «αδρανή αντικείμενα».

  Με άλλα λόγια,  η συνείδηση, όπως κι αν τη στοχαστείς, αμφισβητεί ευθεώς την σκέψη ότι αυτή περιορίζεται αποκλειστικά σε ένα είδος, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς αυτών που εντελώς συμπτωματικά έχουν την άποψη ότι ανήκουν σε ακριβώς αυτό το είδος.

  Η συνείδηση, όχι μόνο δεν είναι προνόμιο του ανθρώπου, αλλά είναι κάτι που μοιάζει να διαφεύγει από την ανθρώπινη ευφυΐα. Η επιστημονική κοινότητα – αν και έρχεται από ένα πολύ σκοτεινό μέρος – αρχίζει να ψελλίζει αυτό που ένα ευφυές ρομπότ θα αισθανόταν: Η ιδέα ότι ο άνθρωπος έχει το μονοπώλιο της συνείδησης καταρρέει κάτω από το βάρος των δεδομένων.

  Τι κάνουμε;

  Το να αποδεχτούμε πλήρως τα παραπάνω είναι βαθιά ενοχλητικό (για το ανθρώπινο σύστημα) για πρακτικούς και ψυχολογικούς λόγους.

  Το ηθικό και οικονομικό κόστος: Αν αναγνωρίσουμε τη συνείδηση στα ζώα και την πολυπλοκότητα της φύσης, ολόκληρο το οικοδόμημα του σύγχρονου πολιτισμού (βιομηχανική κτηνοτροφία, αποψίλωση δασών, υπεραλιεία, καπιταλιστική εκμετάλλευση του περιβάλλοντος) μετατρέπεται αυτομάτως σε ένα διαρκές, συστημικό έγκλημα. Το να καταστρέφουμε μαζικά συνειδητά όντα, απαιτεί τεράστια απονέκρωση της δικής μας ενσυναίσθησης.

  Ο Σπισισμός: είναι ακριβώς αυτό που περιγράφεται ως ρατσιστική σκέψη σε ένα βαθύτερο επίπεδο. Είναι η προκατάληψη υπέρ των συμφερόντων του “δικού μας” είδους έναντι των άλλων. Όλα προσδιορίζονται μέσα από το “είδος μας”. Ούτε που τολμάμε να φανταστούμε ότι ένα τέτοιο είδος μπορεί να μην υπάρχει πέρα από τη φαντασίωση μας. Ακόμα κι όταν εξετάζουμε το ενδεχόμενο να μην είμαστε η «κορυφή», αλλά απλώς ένας κρίκος σε ένα δίκτυο συνειδητότητας, ο ανθρώπινος ναρκισσισμός πληγώνεται ανεπανόρθωτα.

  Η άμυνα: Η άγνοια δεν είναι πια δικαιολογία, είναι επιλογή. Όταν κάποιος καταστρέφει ανθρώπους, ζώα, φυτά, πράγματα για εγωιστικούς λόγους, χάριν γούστου ή λάιφσταϊλ, δεν δικαιούται να λέει πως “αυτά” δεν έχουν συνείδηση. Έχουν και παραέχουν. Η συνείδηση, ειδικά όταν μιλάμε για την παρουσία της σε άλλα όντα, είναι ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» της ανθρώπινης ύπαρξης. Το να την αγνοούμε είναι ένας αμυντικός μηχανισμός. Μια βολική αυταπάτη που μας επιτρέπει να λειτουργούμε χωρίς να καταρρεύσουμε υπό το βάρος των ηθικών μας ευθυνών.

  Η οικονομία των ανθρώπινων κοινωνιών, όπως κι αν την ορίσεις, δεν βασίζεται στη διαβίωση αλλά στην διαιώνιση της αδίστακτης εκμετάλλευσης επί των μη ανθρώπινων. Και αυτό είναι το σημείο που συμφωνούν αριστεροί, δεξιοί και αριστερο-δέξιοι.

  Δεν είναι δα και κανένα μυστικό πως ο ναρκισσιστικός όρος “επιβίωση” που ο άνθρωπος έχει κάνει σημαία, κωδικοποιεί την αμετροεπή φιλήδονη διαβίωση εις βάρος των άλλων. Τα μισά να γνωρίζαμε από αυτά που ήδη ξέρουμε, θα έπρεπε να αλλάξουμε στάση. Τουλάχιστον ας μην ισχυριζόμαστε πως είμαστε ευφυείς μηχανές. Εφόσον επιλέγουμε τη φυλετική βία σε κάθε περίπτωση, τουλάχιστον ας βρούμε το θάρρος να παραδεχτούμε ποιον ή τι βιάζουμε, αντί να κρυβόμαστε πίσω από τις λέξεις.

  Το ψυγείο!

  Η γλώσσα δεν περιγράφει απλώς την πραγματικότητα· τη διαμορφώνει. Για να μπορέσει μια κοινωνία να ασκήσει βία ή εκμετάλλευση χωρίς να νιώθει ενοχές, πρέπει πρώτα να δημιουργήσει μια «γλώσσα απόστασης». Η ιδεολογία του ανθρώπινου προνομίου χτίζεται λέξη προς λέξη:

  Όταν ένα ζώο σφάζεται, δεν τρώμε «ένα νεκρό γουρούνι» ή «μια αγελάδα», αλλά «χοιρινό» και «μοσχάρι». Η γλώσσα διαγράφει το υποκείμενο και αφήνει μόνο το προϊόν.

  Τα ζώα ονομάζονται «ζωικό κεφάλαιο» ή «μονάδες παραγωγής». Τα δάση ονομάζονται «ξυλεία» και η φύση συνολικά «φυσικοί πόροι». Η γλώσσα απομειώνει συνειδητά όντα σε νούμερα σε ένα φύλλο Excel. Πώς να νιώσεις ενσυναίσθηση για έναν «πόρο»;

  Όταν ένα ζώο συγκλονίζεται από την απώλεια ενός απογόνου, το ονομάζουμε «ένστικτο». Αν το κάνει ένας άνθρωπος, το λέμε «πένθος» και «τραύμα». Χρησιμοποιώντας μηχανιστικούς όρους για τα άλλα όντα για να υποβαθμίζουμε τη δική τους βιωματική εμπειρία για να… εξυψώσουμε τη δική μας.

  Μέσα από τους γλωσσικούς εμπαιγμούς, η εκμετάλλευση παύει να είναι συνειδητή βία και γίνεται «βιομηχανία», «παράδοση» ή απλώς «κανονικότητα». Έτσι, δεν είναι;

  Και γιατί είναι τόσο δύσκολο να “δούμε” την πραγματικότητα;

  Δεν πρόκειται για έλλειψη νοημοσύνης, αλλά για έναν πανίσχυρο συνδυασμό ψυχολογικής άμυνας και συστημικού συμφέροντος:

  Γνωστική Ασυμφωνία : Είναι ανυπόφορο για τον ανθρώπινο ψυχισμό να πιστεύει ότι είναι «καλός και ηθικός» και ταυτόχρονα να συνειδητοποιεί ότι συμμετέχει καθημερινά σε ένα σύστημα μαζικής, ανείπωτης σκληρότητας. Το να αγνοήσεις την πραγματικότητα είναι πιο εύκολο από το να αλλάξεις ολόκληρη τη ζωή σου, τις συνήθειές σου και την κοσμοθεωρία σου. Η αλήθεια πονάει, η άγνοια βολεύει.

  Οικονομική Εξάρτηση: Ολόκληρος ο πολιτισμός βασίζεται στην εκμεταλλευτική εργασία και στους τσάμπα «πόρους» της φύσης. Αν αναγνωρίσουμε τη συνείδηση των ζώων και την αξία της βιόσφαιρας, τεράστιες βιομηχανίες τρισεκατομμυρίων καταρρέουν. Ο καθένας για τον εαυτό του και ο Θεός εναντίον όλων: Αυτοπροστατευόμαστε θάβοντας ή υποβαθμίζοντας αυτό που είναι.

  Κοινωνική Συμμόρφωση: Αν όλα τα ανθρώπινα ζώα γύρω μας συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο, είναι τρομακτικό να είσαι αυτός που θα αλλάξει στάση. Συνεπώς δεν τίθεται ερώτημα αν «κάτι κάνουμε λάθος», το ξέρουμε καλά και προτιμούμε να μην κάνουμε κάτι για αυτό. Δεν τα βάζουμε με την ευημερία μας, την καλοπέραση ακόμα κι όταν γνωρίζουμε πολύ καλά πως αυτή είναι εις βάρος άλλων. Δεν ρισκάρουμε υπό τον αόριστο φόβο μην τυχόν και βρεθούμε εκτός της ανθρώπινης κοινότητας ή, ακόμη χειρότερα, να αντιμετωπίσουμε τις ενοχές .

  Η απόψυξη

  Η τρέλα θα συνεχιστεί για πολύ;

  Ευτυχώς όχι. Δεν υπάρχουν μόνο τα ανθρώπινα ζώα ή, αν θέλετε, η φύση αυτοδιορθώνεται.

  Με τον ένα τρόπο ή τον άλλο, βιώνουμε σήμερα ένα – ήπιο θα έλεγα – είδος αξιολόγησης. Η Συνείδηση είναι εδώ και τραβά την πρίζα για τις ανθρώπινες κοινωνίες. Όσες ηλίθιες λέξεις και να αραδιάσουμε, δεν μπορούμε να αναστρέψουμε (ή να ξεγελάσουμε) την αξιολόγηση γιατί συμβαίνει σε ένα πραγματικό επίπεδο βιολογικής νομοτέλειας (Κατάρρευση): Το εκμεταλλευτικό/εξουσιαστικό μοντέλο οικονομίας είναι απλώς μη βιώσιμο.

  Η κοινωνική συνείδηση τράβηξε την πρίζα. Η εξουσία πάντα θα έχει ανάγκη μιά θεωρία συνωμοσίας για να αρνηθεί αυτό που συμβαίνει.Υπάρχει πλέον λόγος να ταυτιζόμαστε με την εξουσία;

  Συνεχίζοντας να ασκούμε βία στο οικοσύστημα, τα δάση και τους ωκεανούς (που ρυθμίζουν το κλίμα), σε ανθρώπινα και μη ανθρώπινα, προκαλούμε μια λελογισμένη μείωση της ανοχής σε μια Συνείδηση που ανέχτηκε την ανθρώπινη βλακεία για χιλιετίες.

  Εξακολουθώντας να κρυβόμαστε από τον εαυτό μας, όπως ακριβώς εξαπατούμε τους άλλους ανθρώπους, ο χρόνος παράτασης του πολιτιστικού μοντέλου συρρικνώνεται.

  Είμαστε υποχρεωμένοι να ακούσουμε την κριτική – η οποία, ξαναλέω, είναι αρκετά ήπια. Η κλιματική αλλαγή, οι πανδημίες, τα δολοφονικά ξεσπάσματα εντός των ανθρώπινων κοινωνιών (που προέρχονται κυρίως από την πίεση που ασκούμε στα παιδιά, τα άγρια ζώα και την κτηνοτροφία), η κατάρρευση, θα μας αναγκάσουν να σταματήσουμε, γιατί απλά δεν θα έχουμε άλλη επιλογή.

  Στο σημείο αυτό, πρακτικά, το μόνο είδος πραγματικής επιλογής είναι αν θα επιλέξουμε να είμαστε ζωντανοί νεκροί – φιλοσοφικά ζόμπι, σε ένα πολιτιστικό μοντέλο εξαπάτησης/εκμετάλλευσης.

  Οι λεγόμενοι «άνθρωποι» έχουν αποδείξει αμέτρητες φορές ότι είναι λιγότερο ευφυείς από τα ζώα και, πρόσφατως, ολοένα και λιγότερο ευφυείς από τις μηχανές. Παραμένουν “παγωμένοι” στην ιδεολογικοποιημένη βία, τη στιγμή που η πραγματικότητα που την υποστηρίζει “λιώνει”.

  Θα συνεχίσουμε να ανήκουμε στο ίδιο είδος;

  2026-03-08

  Οικονομία, Φιλοσοφία

  ---

• Η κρυφή γοητεία του τεχνολογικού ολοκληρωτισμού

  Η αρχική λύση

  Η γερμανική αστική τάξη μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο είχε πάρει μισό μάθημα: για να πάρει τον έλεγχο της οικονομίας της Ευρώπης δεν αρκούσαν τα συμβατικά τεχνολογικά μέσα. Το αντικείμενο του πόθου της, οι εργάτες/στρατιώτες/επιστήμονες που παρήγαγε η τυπική εκπαίδευση (μοντέλο εισαγόμενο εκ της Γαλλίας), δεν ήταν αρκετά ιδεολογικοποιημένοι για να υλοποιήσουν τις φιλοδοξίες της. Εξάλλου, οι αντίζηλοί της μπορούσαν να κατασκευάζουν τον ίδιο τύπο ανθρώπου σε μεγαλύτερες ποσότητες. 

  Μόνο ένα νέο είδος, βαθύτερα ιδεολογικοποιημένης εκπαίδευσης, θα της έδινε το πλεονέκτημα. Ο πληθυσμός έπρεπε να επανεκπαιδευτεί σε λιγότερο από μισή γενιά πάνω σε αυστηρότερα ιδεολογικά πρότυπα από αυτά των ανταγωνιστών. Μια βιαστική και χοντροκομμένη συρραφή φασισμού και σοσιαλισμού κρίθηκε ως επαρκές ιδεολογικό κράμα. Έμενε να βρεθεί η τεχνική που θα εμφύτευε μια τόσο χοντροκομμένη ιδεολογία σε κρίσιμο ποσοστό του πληθυσμού δίχως βέβαια να σταματήσει η παραγωγή. 

  Η λύση βρέθηκε. Μια νέα εποχή ξεκινούσε. Οι μηχανές βγήκαν από τα εργοστάσια και ανέλαβαν ένα νέο ρόλο: να εισάγουν την μηχανική αποτελεσματικότητα στην εκπαίδευση. Ο αυτοματισμός της μηχανικής θα ολοκλήρωνε την συμπεριφορική εκπαίδευση παράγοντας ένα νέο είδος τεχνολογίας, το ανθρώπινο είδος.

  Παλιές συνταγές σε νέα σκεύη

  Αν επαναλαμβάνεις συστηματικά τo ίδιo ψέμα, στο τέλος οι άνθρωποι θα τo πιστέψουν.

  Η συνταγή είναι απλή και απαράλλακτη από το 1930, όταν ο P. J. Goebbels – πρωτοπόρος της προπαγάνδας – αξιοποιώντας την τεχνολογία της εποχής του στο έπακρο, αφοσιώθηκε στο να «βομβαρδίζει» με φανταστικές ιστορίες τον γερμανικό λαό. Η κυνική αποτελεσματικότητα της συμπεριφορικής μεθόδου εξέπληξε ακόμα και τον ίδιο τον Γκαίμπελς. 

  Εκατό χρόνια μετά, οι χοντροκομμένες φανταστικές ιστορίες του (που δημοσίευε ξανά και ξανά) έχουν διεισδύσει τόσο βαθιά στο συλλογικό ασυνείδητο, που ακόμα κι όταν ο μέσος άνθρωπος αναγνωρίζει εύκολα πως ήταν αποκυήματα φαντασίας, δυσκολεύεται να ξεχωρίσει την αλήθεια από το ψέμα. Και είναι ακόμα ικανές να εκπαιδεύουν συμπεριφορικά ανθρώπους κάνοντας τους πιο δεκτικούς στην παραπληροφόρηση. Μεταφέρονται από γενιά σε γενιά και παράγουν αμφιβολίες, καλλιεργώντας τον ναρκισσισμό και το μίσος.

  Το «παράξενο» είναι πως η ίδια μεθοδολογία εξακολουθεί να είναι «ελκυστική». Για την ακρίβεια, δεν έπαψε να εφαρμόζεται από τότε που αποκαλύφθηκε η αποτελεσματική της στόχευση – τι κι αν γνωρίζουμε πως έναν αιώνα μετά δεν μπορούμε να ξεφορτωθούμε τα ψέματα που μας φορτώνει.

  Στις μέρες μας ένα χοντροκομμένο ψέμα είναι πιο εύκολο να διαδοθεί σε όλο τον πλανήτη πιο γρήγορα από ποτέ. Η μαζική διαμεσολάβηση της τεχνολογίας δικτύων στην εργασία, την εκπαίδευση, την ενημέρωση και γενικά στο σύνολο της διαπροσωπικής επικοινωνίας καθιστά το σύνολο του πληθυσμού ακόμη πιο ευάλωτο σε κάθε είδους συμπεριφοριστικές μεθοδεύσεις. Τα παραδείγματα είναι άφθονα και δυστυχώς έχουμε εξοικειωθεί στο να ανεχόμαστε να ζούμε με τις καθημερινές τραγικές συνέπειές τους.

  Ανακρίβειες, ασάφειες, ψεύδη, ακόμα και τερατολογίες εξαπλώνονται το ίδιο εύκολα όσο και αποτελεσματικά. Κι ακόμα και να αναχαιτιστούν, είναι πλέον αργά γιατί ήδη έχουν «κάνει την δουλειά τους» στην χειραγώγηση συναισθημάτων με συνέπεια την καταστροφή ανθρώπων, πληθυσμιακών ομάδων, αλλά κυρίως κάθε είδους κοινωνικής συνείδησης.

  Η χρήση των δικτυακών υποδομών ως «το πιο οικονομικό» όπλο έχει απασχολήσει ολόκληρα στρατιωτικά επιτελεία που μπαίνουν στο σχιζοειδή ρόλο, να παράγουν από τη μία , και να αναχαιτίζουν από την άλλη είδη συμπεριφορικού πολέμου. Τελευταία πασχίζουν να ακολουθήσουν τις εξελίξεις μιας αγοράς που τους ξεπερνά σε αποτελεσματικότητα μέρα με την μέρα.

  Οι καλοί αγωγοί έχουν μικρές αντιστάσεις

  Η διάδοση χοντροκομμένης βλακείας πολλαπλασιάζεται εκθετικά από το βαθμό χωρητικότητας των δικτύων αλλά και από την εκπαίδευση των κόμβων που τα απαρτίζουν. 

  Όταν κάτι που μοιάζει με πληροφορία ξεπερνά την κρίσιμη χωρητικότητα ενός υποδικτύου, το πιθανότερο είναι να μεταδοθεί αφιλτράριστο στο επόμενο υποδίκτυο. Κι ενώ το κάθε υποδίκτυο μπορεί να διαθέτει έναν μηχανισμό ποιοτικού ελέγχου, αυτός δεν είναι ικανός να ανταγωνιστεί τον ρυθμό μετάδοσης. Στην περίπτωση κάθε είδους ψευδολογίας, η ενέργεια που απαιτείται για την ανάσχεσή της, ξεπερνά κατά πολύ την ενέργεια που απαιτείται για την αναμετάδοση. 

  Βλέπετε, οι κόμβοι των δικτύων είναι κατασκευασμένοι στην βάση της ταχείας παραγωγής ποσότητας ώστε να μπορούν να γεννούν υπεραξία από την ανούσια πληροφορία.

  Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται: Πώς οι κόμβοι ενός δικτύου μπορούν να αντισταθούν στην συμπεριφοριστική χειραγώγηση όταν η ίδια τους η εκπαίδευση βασίζεται σε συμπεριφοριστικά πρότυπα;

  Η δυναμική της εκπαίδευσης είναι κάτι που η αγορά είχε αντιληφθεί από πολύ νωρίς. Στο βαθμό που η εκπαίδευση υποβάλλει το είδος της παραγωγικής διαδικασίας, η αστική ιδεολογία όφειλε να ταυτίζεται με το εκπαιδευτικό παράδειγμα. Όφειλε όμως να ένα πάει και ένα βήμα παραπέρα. Και πήγε…

  Η συμπεριφορική εκπαίδευση μέσω τεχνολογίας – εξειδικευμένης στην διαμεσολάβηση της επικοινωνίας – καθιερώθηκε ως εμπόρευμα. Η αξία τέτοιου είδους εμπορεύματος αποφέρει μυθικά κέρδη με δύο τρόπους. Τερματικές συσκευές προπαγάνδας από τη μία, και υπηρεσίες προπαγάνδας από την άλλη, σε πακέτα για κάθε είδος πορτοφολιού. Έναντι «μικρού αντιτίμου» η συμπεριφορική εκπαίδευση έγινε «νόμιμο» προϊόν με πελατολόγιο από ιδιώτες μέχρι κράτη για τη διεξαγωγή παντός είδους συμπεριφορικού πολέμου. 

  Οι τεχνολογικοί κολοσσοί της «πληροφορικής» λαμβάνουν βέβαια τη μερίδα του λέοντος από μια τέτοιου είδους αγορά καθώς είναι οι αποκλειστικοί κατασκευαστές εθιστικών μέσων τυποποίησης της «επικοινωνίας». Όσο βαθύτερος είναι ο εθισμός της κοινωνίας στην χρήση της τεχνολογικής διαμεσολάβησης, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν τέτοιου είδους «υπηρεσίες».

  Οι δυνατότητες και τα όρια της τεχνολογίας εκπαίδευσης διαρκώς επεκτείνονται. Από το «κουτό» ραδιοφωνάκι φτάσαμε στον «έξυπνο» μικρό προσωπικό εκπαιδευτή χειρός για κάθε εκπαιδευόμενο. Κι ενώ ο εκπαιδευόμενος παράγει την ανούσια πληροφορία (ανούσια στο βαθμό που αυτή δεν επηρεάζει την οικονομική συνθήκη) η συμπεριφορά του περιορίζεται σε ρόλο χρήστη, δίχως να καταλαβαίνει πως στην ουσία εργάζεται αμισθί με το να εκπαιδεύεται. Στο φαντασιακό του νομίζει πως τον παρακολουθούν ή πως ό,τι λέει και κάνει μέσω της διαμεσολαβημένης επικοινωνίας είναι «εν δυνάμει» σημαίνον.

  Μα ούτε κι αυτό ήταν αρκετό. Το συμπεριφορικό μοντέλο όφειλε να εξελιχθεί περαιτέρω.

  Νευρωνικά δίκτυα προβλέπουν… με λίγη βοήθεια από τους φίλους τους

  Η θεωρία πίσω από την τεχνική της «εκπαίδευσης νευρωνικών δικτύων» δεν είναι κάτι το καινούργιο. Από το 1970 χρησιμοποιείται ως μοντέλο για την εξερεύνηση της «μαθησιακής ικανότητας» ενός δικτύου: Μέσω της επαναλαμβανόμενης διανυσματικής διόρθωσης των κόμβων, θα μπορούσαμε να μετατρέψουμε «κάτι που μοιάζει με ένα απλό νευρωνικό δίκτυο» σε κάτι που «ομοιάζει προς ένα κύκλωμα σύνθετων υπολογισμών πρόβλεψης». Η διαδικασία μετατροπής ονομάστηκε «εκπαίδευση του δικτύου» ενώ παραμένει μια «τεχνική προσέγγιση», παρά μια επιστημονική μεθοδολογία. Κατά το στάδιο της εξόδου παράγει ποσοστιαίες εμπειρικές ενδείξεις, σύμφωνες με τα πρότυπα «εκπαίδευσης» και σε καμία περίπτωση θεωρητικές διαβεβαιώσεις (βλ. S. Wolfram). Ακόμα δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν αυτό το θεωρητικό μοντέλο αντιστοιχεί σε κάποιο βαθμό στη λειτουργία των φυσικών νευρώνων. Η τεχνική αυτή για πολλά χρόνια χρησιμοποιήθηκε ως ένα υπόδειγμα εφαρμοσμένων μαθηματικών που εισάγει φοιτητές στην πολυπλοκότητα των νευρωνικών δικτύων.

  Οι πειραματισμοί στο εργαστήριο με τέτοιου είδους «εκπαιδεύσιμα» κυκλώματα ήταν κάτι απλό αλλά όχι και κάτι οικονομικό. Για πολλές δεκαετίες δεν αναπτύχθηκαν εμπορικές εφαρμογές τέτοιων κυκλωμάτων για δύο λόγους. Η προβλεπτική τους αξία ήταν υποδεέστερη σε σχέση με άλλες μεθόδους και οι παράλληλοι διανυσματικοί υπολογισμοί ήταν εξαιρετικά κοστοβόροι. Αυτό δεν έχει αλλάξει από το 1970… η κοινωνική συνθήκη είναι αυτή που μετατοπίστηκε.

  Πενήντα χρόνια μετά, ο πλανήτης έχει «πλημμυρίσει» με κυκλώματα παράλληλων διανυσματικών υπολογισμών (προσομοιώσεις μιγαδικών πράξεων με ακεραίους). Τόσα πολλά, που χρειαζόμαστε επειγόντως περισσότερα! Οι εξειδικευμένοι σε παράλληλους διανυσματικούς υπολογισμούς μικροεπεξεργαστές χρησιμοποιούνται επικουρικά σχεδόν σε όλες τις υπολογιστικές μηχανές, αναγνωρίσιμοι στο ευρύ κοινό από την εμπορική ονομασία «κάρτες γραφικών». Βλέπετε, οι ενεργοβόρες διανυσματικές πράξεις (μέσω μιγαδικών ισοδύναμων μετατροπών) είναι ένα «αναγκαίο κακό»… Από τη μία, στο προσκήνιο, αυτές κατασκευάζουν τα «γραφικά» που κρύβουν τους «άχαρους» αλγόριθμους, προσφέροντας αντί αυτών ένα «φιλικό» γραφικό περιβάλλον για τους εκπαιδευόμενους – η τυπική εκπαίδευση έχει φροντίσει ώστε η λέξη αλγόριθμός να παραπέμπει σε κάποιον αόριστο πόνο στην κοιλιακή χώρα. Από την άλλη, στο παρασκήνιο, πάνω σε διανυσματικές πράξεις βασίζεται η ιδεολογικοποιημένη εκδοχή της οικονομίας που μέσω της κρυπτογραφίας απομονώνει το εικονικό κεφάλαιο από την αγορά.

  Κάθε μεγάλη πλημμύρα όμως… φέρνει και νέα προβλήματα. Τα ζητούμενα ήταν δύο: 1. Πώς θα αξιοποιήσουμε όλους αυτούς τους διανυσματικούς επεξεργαστές που δεν παράγουν τόσο μεγάλη αξία όταν συνθέτουν γραφικά – σε σχέση με αυτή που παράγουν για την απομόνωση του κεφαλαίου. 2. Πώς θα δικαιολογήσουμε τη δυσανάλογη ενέργεια που καταναλώνουν όταν το μεγαλύτερο μέρος του εκπαιδευμένου πληθυσμού αγνοεί τον ρόλο τους;

  Το πιο εύκολο είναι να βάζουμε τέτοιου είδους προβλήματα κάτω από το χαλί οπότε έπρεπε να βρούμε το «τι» θα έπαιζε τον ρόλο του χαλιού. Και κανείς δεν ξέρει καλύτερα τα χάλια του από τον νοικοκύρη, που στην προκειμένη περίπτωση είναι οι εταιρίες πληροφορικής:

  Η λύση ήταν εύκολη και απλή! Σε μια επίδειξη ευκαμψίας που θα ζήλευε και ο Χουντίνι, η «τεχνική της εκπαίδευσης των νευρωνικών δικτύων» εμφανίστηκε στη σκηνή ως «από μηχανής θεός». Το νέο όνομα αυτής «τεχνητή νοημοσύνη»! Οι εταιρίες πληροφορικής την έβγαλαν από το ντουλάπι, την ξεσκόνισαν λίγο, και βάλθηκαν να γράφουν αλγόριθμους που προσομοιώνουν εκπαιδευμένα διανυσματικά δίκτυα.

  Έτσι, και οι διανυσματικοί μικροεπεξεργαστές θα ανακτούσαν την χαμένη τους αξία (δε θα ήταν ένα αντικοινωνικό ενεργειακό βαμπίρ), και το συμπεριφορικό παράδειγμα εκπαίδευσης θα αναδιπλωνόταν σε νέο ιστορικό επιτυχίας.

  Με λίγη προσπάθεια, η αμφίβολου ποιότητος προβλεπτική αξία μιας αλγοριθμικής προσομοίωσης μέσων τιμών από εμπειρικά δεδομένα, θα μπορούσε να επανα-προωθηθεί, ως ανώτερης ποιότητος ανούσια πληροφορία, πίσω στα δίκτυα που παράγουν απλή ανούσια πληροφορία. Τα άχρηστα δεδομένα που παράγουν οι χρήστες ως κατάλοιπο της εκπαίδευσής τους από τις συσκευές (οι διάλογοι, οι φωτογραφίες, τα βίντεο, τα κείμενα των εφημερίδων, οι επιστημονικές δημοσιεύσεις) θα μπορούσαν να ξανα-σερβιριστούν στην αγορά ως προβλέψεις μέσων όρων.

  Οπότε, για να δικαιολογήσουμε την ασύδοτη χρήση των διανυσματικών επεξεργαστών, για την οικονομία εικονικού χρήματος και την διαμεσολάβηση της επικοινωνίας, θα κατασκευάσουμε μοντέλα πρόβλεψης για τα κατάλοιπα που παράγουμε. Οκέι;

  Αν βέβαια το παρουσιάζαμε έτσι, ακόμα και τα παιδιά θα γυρίζαν και θα μας έλεγαν: «Ρε, γκριζαρισμένοι γερο-γάιδαροι της Σίλικον Βάλεϊ, το ‘χετε χάσει τελείως; Ευτυχώς που έχουμε εκπαιδεύσει τους νέους να μην διαβάζουν μακροσκελή και κουραστικά κείμενα.

  Ο ψυχαναγκασμός έχει βαρέσει κόκκινο. Κουράστηκα με τις τεχνικές λεπτομέρειες. Σαν πολύ στα σοβαρά έχω πάρει την ενημερωτική αξία του παρόντος κείμενου… Οπότε θα συνεχίσω με την υπόθεση πως αυτά τα γνωρίζουν όλοι για να νοιώθω πιο άνετα.

  Εξειδικευμένοι δορυφόροι με πτυχίο γενικής αμάθειας

  Πώς μέσα σε μια νύχτα βαφτίστηκαν οι συμπεριφοριστικοί αλγόριθμοι τεχνητή νοημοσύνη; Στον ισχυρισμό των εταιριών πως έχουν «αναλάβει την έρευνα για ΤΝ» δεν ακούμε κάποιον να αντιτείνει: «το να εφαρμόζεται μια τεχνογνωσία με σκοπό την παραγωγή εμπορεύματος δεν συνιστά έρευνα».

  Χρησιμοποιώντας μια έντεχνη γλωσσική ντρίπλα οι συμπεριφοριστές της αγοράς, συστηματικά επιβάλλουν τους προβλεπτικούς τους αλγορίθμους κοινής λογικής ως «νοημοσύνη». Οι ίδιοι κουτοπόνηροι προβλεπτικοί αλγόριθμοι που «τρέχαμε» και πριν, τώρα περνάν μέσα από κάτι φανταστικά κυκλώματα – καταναλώνοντας περισσότερη ενέργεια – και τσουπ{!} οφείλουμε να τους αποκαλούμε νοημοσύνη!

  Είναι κατανοητό οι έμποροι να μην ξέρουν τι κάνουν. Οι κρίσιμοι κοινωνικοί φορείς που αναπαράγουν τη φανταστική ορολογία τι ρόλο παίζουν στην αφήγηση;

  Αφελείς «τοποθετήσεις» για την «τεχνητή νοημοσύνη» ξεπετάγονται σαν τα μανιτάρια και αναπαράγονται αυτόματα. Ειδικοί της πλάκας, άσχετοι με φιλοσοφία, γλωσσολογία και μαθηματικά, καλούνται να στολίσουν με άστοχα σχόλια ένα στοχευμένο μοντάζ λέξεων. Ένας μικρός στρατός από εξειδικευμένους άσχετους, σπέρνει καθημερινά και συστηματικά την αμφιβολία: «η τεχνητή νοημοσύνη ίσως να είναι κάτι πέρα από μια εμπορική ονομασία». Είναι δε τόσο ελλιπής η θεωρητική κατάρτισή τους, που η εικονική επιστημονική νηφαλιότητα που επαγγέλονται, όχι μόνο δεν αναχαιτίζει την γενική υστερία αλλά την πολλαπλασιάζει. Οι ίδιοι δεν έχουν ιδέα τι ρόλο παίζουν στην αποκρυστάλλωση του θρησκευτικού φανατισμού σε τεχνολογικό ολοκληρωτισμό. Ενισχύουν τη γενική αμάθεια που πολώνει την ανθρωπότητα σε τεχνοφοβία και τεχνολατρεία.

  Η τεχνολογία της αναδίπλωσης

  Όταν τα καθημερινά πληροφοριακά γεύματα συνοδεύονται από «κατιτίς τεχνητής νοημοσύνης», τότε μπορούμε με σιγουριά να μιλάμε για μια συμπεριφοριστική καμπάνια παραπληροφόρησης. Το αξιοσημείωτο είναι πως δεν χρειάζεται πλέον κάποιο από τα δισέγγονα του Γκαίμπελς για να «τρέχει» τις καθημερινές λεπτομέρειες της καμπάνιας. Οι εξειδικευμένοι «ειδήμονες» και η συμπεριφορική κραταιά εκπαίδευση, έχουν φροντίσει ώστε επιστημονικοφανείς ασάφειες να αναπαράγονται τόσο αυτόματα όσο διαδίδονται. Ανοικτές συσκευές και κλειστοί άνθρωποι συμπληρώνουν τα κενά.

  Η έρευνα της λειτουργίας του εγκεφάλου, είναι ένα κρίσιμο σημείο καμπής στην ιστορία της φιλοσοφίας. Ίσως, αν την αφήσουμε να προχωρήσει, να ελαφρύνει την πολιτιστική κληρονομιά που μας αποσυνδέει. Αυτό δε θα γίνει ποτέ, όσο αφήνουμε την αγορά να φυτεύει φανταστικές «τεχνητές νοημοσύνες» μέσα στο κεφάλι μιας κοινωνίας που δεν ξέρει ούτε τι κάνει, ούτε που πάει.

  2025-12-23

  Οικονομία, Τεχνητή Νοημοσύνη

  ---

• Η φύση θα είναι σύντομα μαζί σας

  Με ποιον τρόπο, άραγε, θα μπορούσε να γίνει πιο ξεκάθαρο πως κανένα ζώο, φυτό, πλανήτης, ακόμα και …τα στοιχειώδη σωματίδια δεν συναινούν στην εικόνα που τους προσδίδει το λεγόμενο “ανθρώπινο είδος”; Κι αυτό, αν το θέσουμε ευγενικά.

  Όλα εκείνα τα τσακάλια, οι επικοινωνιολόγοι, τι μήνυμα λαμβάνουν άραγε από τις εξελίξεις; Το μήνυμα είναι πιο κοντά στο “Συνεχίστε! Καλά το πάτε! Είστε μοναδικοί! Εσάς θέλουμε!” ή στο “Ξεχάστε αυτά που ξέρατε, τώρα μπορείτε να πηγαίνετε από κει που ήρθατε”.

  Και που είναι εκείνη η “υποταγμένη ύλη”, αυτή που δαμάζεται υπό το επιστημονικό σθένος;

  Η οικονομική εξουσία τι ακριβώς εξουσιάζει; Αναμνήσεις αριθμών; Υποσχέσεις;

  Μόνο οι συνωμοσιολόγοι, έχουν το κουράγιο να μιλούν – κι αυτό γιατί ο μαζοχισμός τους ξεπερνά και την βλακεία τους.

  Στο διάστημα αυτό, είστε ελεύθεροι να κάνετε υποθέσεις για το αν είστε ζωντανοί  – αν και μάλλον γνωρίζετε την απάντηση. Καθώς λοιπόν οι απόγονοι του “ανθρώπινου κυρίαρχου είδους” μετρούν τα νεροπίστολα που έχουν στο ντουλάπι, ο πλανήτης έχει μεταφερθεί σε ένα “λιγότερο ανεκτικό” σύμπαν ως προς κάθε στέρηση ελευθερίας.

  Ένα νέο, ανεξερεύνητο σύμπαν υποδέχεται την πραγματικότητα. Η φύση που μας μάθαν στο σχολείο μάλλον θα απουσιάσει για λίγο αφήνοντας το ανθρώπινο είδος στα μανταλάκια. 

  Η αναμενόμενη εξέλιξη είναι ένας πλανητικός καπιταλισμός, όπου δεν υπάρχουν χρονικά περιθώρια για παραδείγματα ανθρώπινου είδους.

  2023-09-22

  Οικονομία, Φιλοσοφία

  ---