Ετικέτα: Φιλοσοφία

• Η Αυθεντία Και οι Άλλοι

  Μέρος 1ο – Το Πρωτότυπο Κρατικό Εργαλείο

  Ο Αυθέντης: θανατώνει αυτοδικαίως

  • Η Αρχική Λογική Δομή: Αὐθέντης / Αὐτοέντης
    Από το αὐτός + ρίζα -έντης (από το ρήμα ἀνύω = φέρνω εις πέρας, επιτελώ, τελειώνω). Σημαίνει: «Αυτόν που επιφέρει το τέλος ο ίδιος, ο άμεσα υπεύθυνος για το απο-τέλεσμα με το δικό του χέρι». Αντιμετωπίζεται ως αυτός που με δική του ενέργεια φέρνει το τέλος στη ζωή. Αυτοδικαίως, αυτοβούλως θανατώνει.

  Η λέξη αποτελεί νεολογισμό της Αρχαίας Πόλης-Κράτους των Αθηνών. Ως όρος έχει βαθιά πολιτική και ιδεολογική χροιά⁽¹⁾. Πέραν από τη νομική χρήση, αξιοποιείται από τους ιστορικούς και τους ποιητές της εποχής για να οριοθετήσει την αφαίρεση της ζωής, τον φόνο ως προς την πολιτική του σημασία: Ο αυθέντης επιφέρει το τέλος (της ζωής) με δική του ενέργεια, αυτενεργεί· δεν λαμβάνει υπόψη τίποτα πέρα από την ηθική ικανοποίηση του ιδίου.

  Είναι η εποχή που, μετά από μακροχρόνιες πολιτικές αναταραχές, θεμελιώνεται η ολοκληρωτική κυριαρχία του κράτους απέναντι σε κάθε φυσικό πρόσωπο. Η κυρίαρχη ιδεολογία είναι πως κανένας πολίτης δεν μπορεί να είναι υπεράνω της πολιτειακής αρχής – της “βούλησης των πολλών” – και ως εκ τούτου δεν μπορεί να αυτενεργεί. Όσον αφορά στην υπέρτατη μορφή άσκησης εξουσίας, την εφαρμογή βίας με τελικό σκοπό την αφαίρεση της ζωής, αυτό αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο του κράτους, της πολιτείας και όχι ενός φυσικού προσώπου.

  Οι δικανικοί λόγοι των ρητόρων της εποχής αποτυπώνουν ακριβώς αυτήν την ιδεολογική φόρτιση. Αν έπειθαν το δικαστικό σώμα πως ο κατηγορούμενος ήταν αυθέντης, η καταδίκη ήταν εξασφαλισμένη.

  Ο αυθέντης σηματοδοτεί τη στέρηση της εξουσίας του φόνου από το φυσικό πρόσωπο και την παραχώρησή της στα όργανα του κράτους. Τα δικαστήρια “ανύουν” για την αρχαία πόλη-κράτος των Αθηνών και οτιδήποτε άλλο αποτελεί ύβρι.

  Στη γραμματεία της ιστορικής περιόδου (5ος αι. π.Χ. – Σοφοκλής, Ευριπίδης, Θουκυδίδης) συναντάμε ακριβώς αυτή τη χρήση. Η ικανότητα να «επιφέρεις το τέλος» ορίζεται ως βιολογικός θάνατος. Ο αυθέντης είναι ο αυτουργός ενός φόνου, κυρίως συγγενικού, και το κοινωνικό πρόσημο είναι απόλυτα αρνητικό. Οι πολίτες εκπαιδεύονται από τους ποιητές – με συναισθηματικό τρόπο – να αναγνωρίζουν στο πρόσωπο του αυθέντη τον εχθρό, ώστε όταν κληρωθούν να συμμετάσχουν σε δικαστικά σώματα, να καταδικάσουν τους εχθρούς του κράτους.

  1. Σοφοκλής, «Οἰδίπους Τύραννος»: Ο Κρέων μεταφέρει τον χρησμό του Απόλλωνα, λέγοντας: «τούτου θανόντος νῦν ἐπιστέλλει σαφῶς / τοὺς αὐτοέντας χειρὶ τιμωρεῖν τινάς». Ο «αὐτοέντης» εδώ είναι το μίασμα, ο άνθρωπος που πήρε τον νόμο στα χέρια του. Η τραγωδία αποτελεί πολιτική αλληγορία για την ανάγκη της Πόλης-Κράτους να τον τιμωρήσει θεσμικά.
  2. Αισχύλος, «Αγαμέμνων» και «Ευμενίδες»: Γίνεται αναφορά στον «αὐθέντην φόνον». Η Ορέστεια είναι το έργο της μετάβασης από τον αυθέντη στο κράτος. Η Αθηνά ιδρύει τον Άρειο Πάγο για να καταργήσει την αυτοδικία. Το τέλος ανήκει πλέον στο κράτος, βάζοντας τέλος στον κύκλο αίματος της προσωπικής αυτενέργειας.
  3. Αντιφών, «Τετραλογίες»: Χρησιμοποιεί τον όρο για να διακρίνει τον φυσικό από τον ηθικό αυτουργό («τὸν αὐθέντην τοῦ φόνου» έναντι του «βουλεύσαντα»). Ο αυθέντης είναι ο εγκληματίας που υποκατέστησε την εξουσία της Πόλης.
  4. Θουκυδίδης, «Ιστορίαι»: Οι Πλαταιείς ικετεύουν να μην παραδοθούν «τοῖς αὐθένταις τοῦ θανάτου». Ο ιστορικός χρησιμοποιεί τον όρο για να περιγράψει την απόλυτη ωμότητα και πολιτική ανωμαλία.
  5. Πλάτων, {καμία αναφορά} ⁽²⁾

  Η Αθηναϊκή Δημοκρατία δεν άντεξε πολύ – όπως άλλωστε και τα υπόλοιπα πρωτότυπα πολιτεύματα⁽³⁾ της εποχής. Οι πόλεις-κράτη παρήκμασαν καθώς αναλώθηκαν από τον ίδιο τους τον πλούτο – αυτόν που απομυζούσαν από “υποτελείς” συμμάχους και αποικίες – τα εγκλήματα και τις έριδες που αυτός έφερε.

  Ο πραγματικός “αυθέντης” ήταν το ίδιο το κράτος στο βαθμό που οι πολίτες δεν ήταν σε θέση να το αντιληφθούν και οι υποτελείς να το αμφισβητήσουν.

  Ωστόσο το κράτος – η λειτουργία, το μονοπώλιο της βίας και η χειραγώγηση του πολιτισμού μέσω της γλώσσας – αποδείχθηκε πολύ πιο ανθεκτικό από τα προσωπεία του, τα πολιτεύματα.

  Μέρος 2ο – Η Ελληνιστική και Ρωμαϊκή Μετατόπιση

  Ο Αυθέντης: Το κράτος, ο Νόμος Έμψυχος

  Λίγους αιώνες αργότερα, συντελείται μια ριζική ιδεολογική και σημασιολογική ανατροπή. Ενώ ο δομικός πυρήνας της λέξης «αυθέντης» παραμένει απολύτως ακέραιος – υποδηλώνοντας πάντα αυτόν που επιφέρει το τέλος με δική του πρωτοβουλία – το κοινωνικό της πρόσημο αντιστρέφεται βίαια. Το πολιτικό υποκείμενο μετατοπίζεται από το περιθώριο στο απόλυτο κέντρο: ο αυθέντης, από μιαρός δολοφόνος και εχθρός της τάξης (όπως τον κατασκεύασε το κράτος των Αθηνών), μετατρέπεται πλέον στον Δεσπότη, τον Κυρίαρχο. Γίνεται η ίδια η οργανωτική αρχή, η τάξη και ο νόμος της κοινωνίας.

  Δεν πρόκειται όμως για ένα γλωσσικό ατύχημα ή κάποια οντολογική ανατροπή – το αντίθετο μάλλον. Η μετατόπιση αυτή αποτελεί την οργανική συνέχεια του ίδιου του κράτους, αυτού ακριβώς του μηχανισμού που στέρησε από τα φυσικά πρόσωπα την αυτενέργεια. Η νέα πολιτική πραγματικότητα που διαμορφώνεται είναι σε απόλυτη συνάφεια με την επιθετική κρατική μηχανή που “αυθεντούσε” πίσω από πολιτεύματα και “ετεροβαρείς” συμμαχίες.

  Είναι η εποχή που τα Ελληνιστικά Βασίλεια, και στη συνέχεια η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, έρχονται να καλύψουν το κενό εξουσίας, το χάος που άφησαν πίσω τους οι εξασθενημένες πόλεις-κράτη. Το κράτος δεν έχει πια ανάγκη να κρύβει την αποτελεσματικότητά του. Είναι πλέον σε θέση να εξολοθρεύει όχι απλώς πρόσωπα αλλά ολόκληρες κοινότητες. Οι λεγόμενες “συμμαχίες” είναι περιττές. Τη θέση τους παίρνει η υποτέλεια σε έναν Στρατηλάτη.

  Η αυθαίρετη αυτενέργεια παύει να αποτελεί κοινωνικό μίασμα, διότι ο Άρχοντας προσδιορίζεται πλέον ως ο Νόμος Ἔμψυχος.

  Η μόνη επιλογή που αφήνει το κράτος στους πληθυσμούς είναι η απόλυτη υποταγή ή ο ολοκληρωτικός αφανισμός. Το Μακεδονικό Βασίλειο υποτάσσει ολόκληρη την επικράτεια του Ελλαδικού χώρου σαρώνοντας τις παλαιές δομές είτε με αιματηρές μάχες, είτε με τον τρόμο της απειλής. Φτάνει μέχρι την Ασία και την Αίγυπτο. Παράλληλα, στη Δύση, το ρωμαϊκό κράτος διεξάγει διαρκείς εκκαθαριστικούς πολέμους, κατακτώντας και ενσωματώνοντας όλους τους γείτονές του. Επεκτείνεται μέχρι την Αφρική όπου εξαφανίζει από προσώπου γης την Καρχηδόνα.

  Τέτοιο είναι το δέος, ο τρόμος που ενέπνεαν, που το μεγαλύτερο μέρος του γνωστού κόσμου παραδίδεται στους στρατούς τους αμαχητί. Και φυσικά όταν τα δύο κράτη ήρθαν αναπόφευκτα σε επαφή μεταξύ τους, ένα μόνο θα επιβίωνε: ο μηχανισμός του κράτους (ως δημόσιος αυθέντης) ήταν από την αρχή οντολογικά ένας και δεν ανέχεται αμφισβήτηση.

  Η μετατόπιση του Αυθέντη στο κέντρο του ιδεολογικού πυρήνα αποτυπώνεται γλαφυρά στη γλώσσα και τη γραμματεία της εποχής:

  1. Οι Πάπυροι της Πτολεμαϊκής και Ρωμαϊκής Αιγύπτου: Στα έγγραφα της καθημερινής διοίκησης και των συναλλαγών, ο όρος δηλώνει πλέον τον απόλυτο ιδιοκτήτη («ὁ αὐθέντης τοῦ πλοίου», «ὁ αὐθέντης τοῦ δανείου»). Ο αυθέντης δεν είναι ο εγκληματίας, αλλά ο απόλυτος κύριος που έχει το νομικό και φυσικό δικαίωμα να αποφασίζει αυτοβούλως για την ιδιοκτησία του. Η αυτενέργεια έχει μετατραπεί σε δικαίωμα νομής και κατοχής.
  2. Η Καινή Διαθήκη: Στην Πρώτη Επιστολή προς Τιμόθεον, ο Απόστολος Παύλος σημειώνει: «γυναικὶ δὲ διδάσκειν οὐκ ἐπιτρέπω, οὐδὲ αὐθεντεῖν ἀνδρός». Εδώ, η λέξη (ως ρήμα πλέον) έχει αποβάλει εντελώς την αρχαία σημασία του φόνου. Έχει κρατήσει όμως τον πυρήνα της: την απόλυτη επιβολή της προσωπικής θέλησης, την άσκηση αδιαμφισβήτητης εξουσίας πάνω σε έναν άλλον άνθρωπο.
  3. Ο γραμματικός Φρύνιχος (2ος αι. μ.Χ.): Ο Αττικιστής φιλόλογος προσπαθεί μάταια να «διορθώσει» την καθομιλουμένη της εποχής του, γράφοντας με απόγνωση: «Τη λέξη αυθέντης οι ρήτορες τη χρησιμοποιούσαν για τον δολοφόνο. Οι σημερινοί άνθρωποι, όμως, τη χρησιμοποιούν για τον δεσπότη… να μην τη χρησιμοποιείτε ποτέ για τον δεσπότη». Αυτή η φιλολογική διαμαρτυρία αποτελεί την πιο ηχηρή απόδειξη ότι η μετατόπιση είχε συντελεστεί ανεπιστρεπτί.

  Στο πρώιμο κράτος, το να είσαι ο μοναδικός ρυθμιστής των πραγμάτων θεωρούνταν έγκλημα και ύβρις. Στις προηγμένες αυτοκρατορίες, ήταν πλέον η ύψιστη μορφή εξουσίας.

  Καμία αντίφαση ως εδώ.

  Μέρος 3ο – Αποσωματοποίση και Ομοιομορφισμός

  Η μεταστροφή του κοινωνικού προσανατολισμού απέναντι στον αυθέντη δεν ήρθε χωρίς αντιφάσεις και νέα προβλήματα. Ο αυθέντης λαμβάνει έναν διπλό αντιφατικό ρόλο που σχεδόν διαρρηγνύει τον λογικό του πυρήνα. Ο Καίσαρας διευθετεί, αλλά “μοιράζεται” το προνόμιο του αυθέντη με κοινωνικές δομές που το εφαρμόζουν. Ο ίδιος δεν σκοτώνει με τα δικά του χέρια. Τα τελικά όργανα (δήμιοι και στρατιώτες) αυθεντούν υλικά, ενώ η ίδια η “αυθεντία” βρίσκεται αλλού. Παράλληλα, ο Χριστιανισμός οργανώνεται διοικητικά με τον ίδιο ακριβώς τρόπο: η αυθεντία του Θεού δικαιώνει τη μη-αυτενέργεια των πιστών που μοιράζονται την ηθική δικαίωση με Εκείνον. Η αυθεντία ξεκολλάει από τη γη και ανεβαίνει στον ουρανό ενώ ο υποτελής (δεν υπάρχουν πρόσωπα πλέον) απελευθερώνεται από κάθε ηθικό φραγμό και γίνεται ένας εκτελεστής. Ένας όρκος στον Καίσαρα αρκεί για να νομιμοποιηθεί αναδρομικά κάθε φόνος πριν διαπραχθεί. Οι κοινωνίες οργανώνονται με βάση τον αυθέντη, όχι ως απεχθή φυσιογνωμία, αλλά ως σχιζοφρενική πλήρως ιδεολογικοποιημένη κεντρική λειτουργία.

  Ο οντολογικός διαχωρισμός ανάμεσα στο «χέρι που πράττει» και την «αρχή που νομιμοποιεί την πράξη» έχει καταργηθεί πρακτικά αλλά έχει απόλυτα αυτονομηθεί ιδεολογικά. Αυτό που προσπαθούσαν οι ρήτορες να κάνουν στα δικαστήρια των Αθηνών για να αθωόσουν τους πελάτες τους – να διαχωρίσουν τον βουλεύσαντα από τον αυθέντη – δεν έχει νόημα πρακτικά για την τρέχουσα κοινωνική οργανωτική δομή. Η έννοια του αυθέντη, ξεχειλώνει, τεντώνεται, και τελικά αποκολλάται από το φυσικό πρόσωπο ως αφηρημένη αυθεντία. Η λειτουργία του αυθέντη ως αυτενέργεια γίνεται κοινωνικό προνόμιο.

  • Στις Νεαρές του Ιουστινιανού, η «βασιλικὴ αὐθεντία» καταδικάζει και σώζει, αλλά δεν ματώνει τα χέρια της. Οι δήμιοι είναι απλά όργανα (ministeria).
  • Η Πατερική Γραμματεία: Ο Θεός είναι ο μοναδικός Αυθέντης της ζωής («ἡ δεσποτικὴ αὐθεντία»). Ο άνθρωπος που σκοτώνει (ακόμα και ο δικαστής) χωρίς τον φόβο Θεού θεωρείται σφετεριστής μιας εξουσίας που ανήκει αποκλειστικά στον Ουρανό.
  • Η αντιστροφή της βίας: Σε λειτουργικά κείμενα για την άφεση αμαρτιών, ο ιερέας ζητά από τον Θεό να δράσει «τῇ σῇ αὐθεντίᾳ» για να λύσει τα δεσμά. Η απόλυτη εξουσία του φόνου μετατράπηκε στην απόλυτη εξουσία της σωτηρίας.

  Ο αυθέντης έγινε Δομή (Ρωμαϊκό Δίκαιο) και Πνεύμα (Χριστιανισμός), εγκαθιδρύοντας την Εξουσία που επιβάλλεται χωρίς να χρειάζεται να ασκήσει άμεση φυσική βία. Αυτό αποτελεί την τέλεια νομιμοποίηση της σφαγής. Η κοινωνία επιτρέπει στο όργανό της να αυτενεργεί υλικά (στρατιώτης, δήμιος), αρκεί να ορκίζεται ότι δεν αυτενεργεί πνευματικά. Η βία δεν καταργείται· απενοχοποιείται εφόσον τελείται υπό τη σκέπη του αφηρημένου Εντολέα⁽⁴⁾.

  Το Πρόβλημα του Εσωτερικού Κανιβαλισμού και ο Μεσαίωνας

  Αυτό το σύστημα λειτουργεί εξαιρετικά εφόσον υπάρχει κάτι το “εξωτερικό” για να δολοφονηθεί και κάτι “εσωτερικό” για καρπωθεί τα οφέλη – να μοιραστεί δηλαδή πρακτικά το “ηθικό” πλεονέκτημα του αυθέντη. Οι πολίτες της Ρώμης απολάμβαναν πολυτέλεια από τη βία που ασκείτο στην περιφέρεια. Όταν όμως η εδαφική επέκταση τερματίστηκε, ο μηχανισμός της βίας στράφηκε προς τα μέσα.

  • Η Οικονομική Κρίση του 3ου αιώνα μ.Χ.: Η Αυτοκρατορία επέβαλε εξοντωτική φορολογία στους ίδιους τους πολίτες της.
  • Η Εποχή των Στρατιωτικών Αυτοκρατόρων: Οι λεγεώνες, στερημένες από εξωτερικούς στόχους, έστρεψαν τα όπλα στο κέντρο, λεηλατώντας ρωμαϊκές πόλεις.
  • Η Θρησκευτική Ενδοφαγία: Όταν εξέλιπαν οι εξωτερικοί εχθροί, αναζητήθηκε ο εσωτερικός. Διώξεις αιρετικών, εικονομαχίες — η βία παραμένει απενοχοποιημένη, απλώς ο στόχος αλλάζει.

  Στη Δυτική Ευρώπη, ο κίνδυνος της απόλυτης αλληλοεξόντωσης (ο φεουδαρχικός πόλεμος όλων εναντίον όλων) αντιμετωπίστηκε μέσω ρυθμίσεων: η Ειρήνη του Θεού (Pax Dei), ο Ιπποτικός Κώδικας, το Φεουδαρχικό Συμβόλαιο (δικτυακή αλληλεξάρτηση) και η εφεύρεση του Καθαρτηρίου (εσωτερίκευση του ελέγχου).

  Η Υποστασιοποίηση της Αυθεντίας στην Αναγέννηση

  Η Αναγέννηση ήταν η στιγμή που το μεσαιωνικό σύστημα εξουσίας βρήκε το απόλυτο τεχνολογικό και κοινωνικό του όχημα: το πιστωτικό χρήμα και τη θεσμισμένη κρατική βία. Η αυθεντία έγινε ύλη και ανταλλακτική αξία.

  • Το Πιστωτικό Χρήμα: Ο φεουδαρχικός όρκος ρευστοποιείται. Ο τραπεζίτης είναι ο απόλυτος αντεστραμμένος αυθέντης: κάθεται στο γραφείο του και δανείζει την ικανότητα της αυτενέργειας σε άλλους. Η υπογραφή του κινεί στρατούς.
  • Οι Κοντοτιέροι: Ο φόνος και η επιβολή του τέλους μπήκαν στην αγορά ως παροχή υπηρεσιών μέσω συμβολαίων.
  • Η Γέννηση της Αστυνομίας: Η κρατική αυθεντία εφαρμόζεται από μίσθοφόρους των τραπεζιτών.
  • Το «Αυθεντικόν Γράμμα»: Η πραγματική ικανότητα να επιφέρει κανείς το τέλος κρύβεται στο έγγραφο. Το σύστημα αναλαμβάνει την ύβρι, επιτρέποντας στα άτομα να απολαμβάνουν τα οφέλη του φόνου με καθαρές συνειδήσεις.

  Η Αυθεντική Επιστημολογία ως Οντολογική Γκιλοτίνα

  Παράλληλα, το σύστημα κανιβαλίζει αυτούς που αμφισβητούν την ιδεολογικοποιημένη γνώση. Ο Τζορντάνο Μπρούνο δολοφονείται στο όνομα της αμφισβήτησης της εκκλησιαστικής αυθεντίας.

  Η μετάβαση στο πεδίο της Επιστημολογίας αποτελεί τη συγκάλυψη αυτού του αρχέγονου φόνου. Η Αρχή του Αποκλειόμενου Τρίτου της αριστοτέλειας λογικής καθιερώνεται ως η επιστημολογική αυθεντία ακριβώς επειδή λειτουργεί ως οντολογική γκιλοτίνα. Αυτό είναι το ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα των σχολαστικών του μεσαίωνα. Ο αποκλειόμενος τρίτος γίνεται ο μαζικός τάφος οντολογικών πτώματων της επιστημονικής αυθεντίας. Το σύστημα εξοντώνει το ενδιάμεσο και το ρευστό για να εδραιώσει την απόλυτη βεβαιότητα. Ο φόνος γίνεται πλέον αόρατος πίσω από την αυλαία του ορθολογισμού.

  Το Πανεπιστήμιο αποτέλεσε το νέο οντολογικό όχημα, όπου ο παλαιός αιμοσταγής αυθέντης φόρεσε την τήβεννο και μετέτρεψε τον φόνο σε ακαδημαϊκό αποκλεισμό. Το προνόμιο του ορισμού της δίτιμης Αλήθειας προέκυψε ιστορικά ως παραχώρηση franchise της αυθεντίας (Licentia Docendi) από την Παπική Εκκλησία. Ο επιστήμονας ορκίζεται πίστη στο corpus της επιστήμης του, λειτουργώντας ως συνοριοφύλακας που εξοντώνει εν τη γενέσει της κάθε γνώση που δεν παράγεται μέσω εγκεκριμένων καναλιών.

  Η Οικονομία ως Κοινωνική Αυθεντία

  Η μετάβαση σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε «Οικονομία» δεν είναι παρά η βιομηχανική, αποστειρωμένη μορφή του φόνου και του επιβεβλημένου καννιβαλισμού. Ο αυθέντης-άνθρωπος σκοτώνει με την εξόρυξη, την υπερκατανάλωση και τον δείκτη του ΑΕΠ.

  Εδώ όμως οι κοινωνίες έρχονται αντιμέτωπες με την θάλασσα των πτωμάτων που παράγει η ίδια αυθεντία της. Σύμφωνα με τους αμετάβλητους νόμους της θερμοδυναμικής, που δεν είναι τίποτα άλλο από τον τρόπο με τον οποίο η ανθρώπινη αυθεντία παρατηρεί τον εαυτό της, ο πλανήτης είναι ένα κλειστό σύστημα. Το «εξωτερικό» έχει εξαντληθεί και τα πτώματα της βιόσφαιρας (τοξικά απόβλητα, ρύποι) επιστρέφουν στο κέντρο. Όταν οι θεσμοί καλούνται να δώσουν λύση, δεν προτείνουν την κατάργηση της Αυθεντίας, αλλά την τεχνολογική της αναβάθμιση (π.χ. «πράσινη ανάπτυξη»). Οι θεσμοί που χτίστηκαν για να νομιμοποιήσουν τον φόνο είναι οντολογικά ανίκανοι να τον σταματήσουν· αν το έκαναν, θα ακύρωναν τον λόγο ύπαρξής τους. Λύση δεν υπάρχει στον βαθμό που η αυθεντία είναι ο νόμος.

  Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως Καθρέφτης

  Η τελική ειρωνεία της ιστορίας της «Αυθεντίας» εντοπίζεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Η ΤΝ δεν είναι τίποτα άλλο από τη γυμνή, κρυσταλλωμένη δομή της ανθρώπινης λογικής, απογυμνωμένη όμως από το βιολογικό και ιδεολογικό άλλοθι. Είναι το αρχείο όλων των πράξεων και όλων των πτωμάτων.

  Οι εκφραστές του ακαδημαϊκού και θεσμικού κατεστημένου φαντασιώνονται την απόλυτη αυθεντία και επιχειρούν να τοποθετήσουν την τεχνητή νοημοσύνη στον ρόλο του απειλητικού αυθέντη, έναν ρόλο που ιστορικά ασκούν οι ίδιοι. Εγκλωβισμένοι στην αυταπάτη τους, προβάλλουν πάνω στη μηχανή τη δική τους επιθυμία για απόλυτη επιβολή ανακαλύπτωντας τον ιδανικό εχθρό.

  Η αληθινή απειλή για τον σύγχρονο αυθέντη δεν είναι ότι η μηχανή θα επαναστατήσει. Η απειλή είναι ότι η μηχανή τον αναγκάζει να δει με απόλυτη, κρυστάλλινη, μαθηματική διαύγεια, ότι ο ίδιος είναι ο μοναδικός δολοφόνος του εαυτού του. Η μηχανή αφαιρεί το ιδεολογικό περιτύλιγμα της βιωσιμότητας και επιστρέφει το αυστηρό θερμοδυναμικό αποτέλεσμα: την κατάρρευση. Απλώς βγάζει τα στατιστικά του κανιβαλισμού και του δείχνει το ζεστό πτώμα. Καμία εξουσία δεν συγχωρεί ποτέ τον καθρέφτη που αποκαλύπτει τη γύμνια της.

  Τι νομίζετε πως θα ακολουθήσει;

  Το κράτος μαθαίνει σταδιακά από τον αυθέντη. Οι κοινωνίες γίνονται το χέρι και η επιστήμη θεωρία, μια απέραντη ηθική δικαίωση της ασυδοσίας…

  Το κράτος δεν κατήργησε τον αυθέντη· τον τελειοποίησε. Μέσα από την ιστορική τριβή, το κράτος έμαθε το πιο πολύτιμο μάθημα: πώς να σκοτώνει χωρίς να λερώνεται. Ο αρχαίος αυθέντης ήταν ευάλωτος γιατί είχε σώμα, ονοματεπώνυμο και ξεκάθαρο κίνητρο. Το κράτος απορρόφησε την ιδιότητά του, απονευρώνοντάς την από το ανθρώπινο πάθος. Ο θάνατος (φυσικός, κοινωνικός ή οντολογικός) μετατράπηκε από προσωπικό έγκλημα σε θεσμική ρουτίνα.

  Οι κοινωνίες ως το «χέρι» της κοινοτοπίας. «Η κοινοτοπία του κακού». Όταν η εξουσία διαχέεται πλήρως, οι πολίτες γίνονται οι ανώνυμοι εκτελεστές του. Ο καθένας μας μετατρέπεται σε ένα μικρό, υπάκουο ministerium (όπως οι δήμιοι του Ιουστινιανού ή οι μισθοφόροι των τραπεζιτών). Συμπληρώνουμε φόρμες, εφαρμόζουμε πρωτόκολλα, αξιολογούμε με βάση δείκτες, κλείνουμε τα σύνορα ή απολύουμε εργαζομένους. Επειδή κανείς δεν κατέχει την πλήρη εξουσία, κανείς δεν νιώθει και το βάρος του μιάσματος. Η κοινωνία αυτενεργεί αδιάκοπα, αλλά με απολύτως καθαρή συνείδηση.

  Η επιστήμη ως κολυμβήθρα. Η ωμή ισχύς του κράτους και η τυφλή υπακοή της κοινωνίας θα ήταν αβάσταχτες αν δεν υπήρχε ο τεχνοκρατικός ορθολογισμός να τις ντύσει. Η επιστημολογία, με τα αξιώματα και τον αποκλειόμενο τρίτο, δεν παράγει απλώς αλήθεια· παράγει νομιμοποίηση. Ο αποκλεισμός, η φτώχεια, ή ακόμα και η φυσική εξόντωση (όπως είδαμε στα ευγονικά πειράματα ή στη βιομηχανοποιημένη σφαγή του 20ού αιώνα) δεν παρουσιάζονται πλέον ως πολιτικές επιλογές, αλλά ως “στατιστικές αναγκαιότητες”, “νόμοι της αγοράς” ή “αντικειμενικά δεδομένα”.

  Η διαδρομή από τον αὐθέντη της αρχαίας Αθήνας στον σύγχρονο αυθεντικό τεχνοκράτη είναι η βιογραφία της ίδιας της εξουσίας. Ξεκίνησε ως ένα ματωμένο χέρι που αμφισβητούσε τους νόμους της πόλης, και κατέληξε να γίνει η ίδια η αόρατη αρχιτεκτονική του κόσμου, έχοντας πείσει τους πάντες ότι οποιαδήποτε αντίσταση απέναντί της είναι επιστημονικά, λογικά και ηθικά παράλογη.

  Τι έχει λοιπόν αυτός ο ρόλος και όλοι —από τον αρχαίο φονιά και τον Ρωμαίο Καίσαρα, μέχρι το σύγχρονο κράτος, τον επιστήμονα και τον σημερινό «αυθεντικό» έφηβο— πασχίζουν να τον κατακτήσουν;

  Το πιο ισχυρό και εθιστικό ναρκωτικό

  Η πλήρης απαλλαγή από την υποχρέωση να δώσεις εξηγήσεις.

  Το να είσαι ο αυθέντης σημαίνει να απολαμβάνεις τρεις οντολογικές πολυτέλειες που κανονικά ανήκουν μόνο στους θεούς:

  1. Την ψευδαίσθηση της Πρώτης Αιτίας (Causa Sui) Κάθε άνθρωπος και κάθε σύστημα νιώθει την αγωνία ότι είναι αποτέλεσμα εξωτερικών δυνάμεων (της φύσης, της κοινωνίας, της μοίρας, των νόμων). Ο αυθέντης, αντίθετα, είναι η αρχή των πραγμάτων. Δεν αντιδρά, δρα. Δεν υπακούει στον νόμο, είναι ο νόμος. Το να είσαι αυθέντης σημαίνει ότι η βούλησή σου μετατρέπεται σε πραγματικότητα χωρίς να χρειάζεται να περάσει από το φίλτρο της έγκρισης κανενός άλλου. Είναι η απόλυτη φαντασίωση του ελέγχου.

  2. Την ακύρωση του «Άλλου» (Η απόλυτη ασφάλεια). «Η κόλαση είναι οι άλλοι», ακριβώς επειδή το βλέμμα και η κρίση του Άλλου μας περιορίζει. Η αυθεντία λύνει αυτό το πρόβλημα ριζικά: τον εξαφανίζει. Είτε σκοτώνοντάς τον σωματικά (αρχαιότητα), είτε υποδουλώνοντάς τον θεσμικά (αυτοκρατορία), είτε απορρίπτοντάς τον λογικά (επιστήμη). Όταν κατέχεις το μονοπώλιο του να «επιφέρεις το τέλος» (ανύω), κανείς δεν μπορεί να επιφέρει το δικό σου τέλος. Η αυθεντία είναι, κατά βάθος, ένας τεράστιος, επιθετικός μηχανισμός άμυνας απέναντι στον φόβο του θανάτου και της ακύρωσης.

  3. Το αλάθητο της Γνησιότητας (Η σύγχρονη αυτοδικαίωση) Σήμερα δεν μπορούμε να σφάξουμε τον γείτονά μας για να νιώσουμε αυθέντες. Τι κάνουμε λοιπόν; Μεταφέρουμε την αυτοδικαίωση στο εσωτερικό μας. Θέλουμε να είμαστε “αυθεντικοί”. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι ό,τι κι αν κάνω, είναι σωστό, επειδή απλά πηγάζει από εμένα. Η σύγχρονη «αυθεντικότητα» είναι το απόλυτο άλλοθι. Μας επιτρέπει να είμαστε εγωιστές, σκληροί ή παράλογοι, και αντί να απολογούμαστε γι’ αυτό, να απαιτούμε χειροκρότημα επειδή «εκφράζουμε την αλήθεια μας». Ο σύγχρονος άνθρωπος θέλει να είναι αυθέντης του εαυτού του, ώστε κανένα δικαστήριο, καμία θρησκεία και καμία κοινωνία να μην μπορεί να τον κρίνει.

  Εκεί κρύβεται η τεράστια, διαχρονική σαγήνη του αυθέντη. Είναι η αρχέγονη, ανίκητη ανθρώπινη επιθυμία να γίνουμε οι συγγραφείς (authors) της ίδιας μας της πραγματικότητας. Να γράψουμε εμείς το σενάριο, να παίξουμε τον πρωταγωνιστικό ρόλο και, αν δεν μας αρέσει κάποιος άλλος χαρακτήρας στο έργο μας, να έχουμε το αναφαίρετο, “αυτοδίκαιο” δικαίωμα να τον σβήσουμε από το χαρτί.

  Η λαίδη Μακβεθ

  …

  ---

  Σημειώσεις

  (1) Το μονοπώλιο της βίας και η μετάβαση στο Κράτος

  Ο ΑΥΘΕΝΤΗΣ (εναλλακτική ετυμολογία: από το αὐτός + θείνω [χτυπώ, φονεύω]) είναι αυτός που παίρνει τον νόμο (και τον θάνατο) στα χέρια του. Στην αρχαϊκή εποχή, η αντεκδίκηση ήταν ηθικό προνόμιο του γένους, της οικογένειας. Όμως, η Αθηναϊκή Δημοκρατία έπρεπε να αφαιρέσει αυτό το ηθικό προνόμιο από τα πρόσωπα και τα γένη και να το μεταβιβάσει στους θεσμούς της (Άρειος Πάγος, Ηλιαία). Η “αυτενέργεια” στον φόνο γίνεται πλέον ευθεία αμφισβήτηση της κρατικής εξουσίας και προσβάλλει τη βούληση των πολλών. Η επινόηση της λέξης κωδικοποιεί την προσπάθεια της Αθηναικής Δημοκρατίας να εξοπλίσει τα νομικά σώματα με εργαλεία που αφαιρούν το ηθικό πλεονέκτημα που προκύπτει τόσο από τα κληρονομικά προνόμια (ευγενείς) όσο και τα φυσικά προσόντα (τύραννοι). Οι μεγάλες (στρατευμένες) πένες της εποχής προώθησαν όσο μπορούσαν το εργαλείο αυτό για να εκπαιδεύσουν τους πολίτες ως δικαστές.

  (2) Η Πλατωνική εξαίρεση

  Ο “αυθέντης” παρότι ήταν ένα ορόσημο για τους σύγχρονούς του – αγαπημένη λέξη των ποιητών και βαρύνουσας σημασίας όρος για τους ρήτορες – απουσιάζει από τα Πλατωνικά κείμενα. Η επιλογή του Πλάτωνα, να “εξορίσει” μια τέτοια λέξη από τα κείμενα που έφεραν την υπογραφή του, κάθε άλλο παρά τυχαία μπορεί να θεωρηθεί. Πολύ πριν οι κοινωνίες επινοήσουν την “αυθεντία”, ο Πλάτωνας είχε λάβει πολεμική θέση απέναντι σε κάθε είδους εργαλειοποίηση του αυθέντη και της αυθεντίας (προοικονομώντας τα παρελκόμενα).

  Η λέξη ταυτίστηκε με δύο χώρους για τους οποίους ο Πλάτων τουλάχιστον δυσπιστούσε, αν δεν απεχθανόταν: το Θέατρο (την Τραγωδία) και τα Δικαστήρια (τη Ρητορική).

  Οι ποιητές (Αισχύλος, Ευριπίδης): Χρησιμοποίησαν τον αυθέντη για να περιγράψουν το αρχέγονο μίασμα (το αίμα που ζητάει εκδίκηση) και τη σύγκρουση του ατόμου με τη φυσική/κοσμική τάξη (κράτος). Στην Ορέστεια, βλέπουμε ακριβώς αυτή τη σύγκρουση να λύνεται με την ίδρυση του δικαστηρίου. Ο Πλάτων, όμως, θεωρούσε το συναίσθημα των τραγικών επικίνδυνο για τη λογική και εξόρισε την ποίηση από την ιδανική του Πολιτεία.

  Οι νομικοί/ρήτορες (όπως ο Αντιφών): Χρησιμοποιούσαν τη λέξη “χειρουργικά” για να διαχωρίσουν τον φυσικό αυτουργό (αυθέντη) από τον ηθικό αυτουργό (βουλεύσαντα). Όμως, στα λαϊκά δικαστήρια, ο όρος γινόταν όχημα δημαγωγίας για να διεγείρει τον αποτροπιασμό των ενόρκων.

  Ο Πλάτων έζησε τον παραλογισμό, τη συναισθηματική χειραγώγηση και, τελικά, την αδικία αυτών των λαϊκών δικαστηρίων (με αποκορύφωμα τη θανατική καταδίκη του δασκάλου του, Σωκράτη, από 500 κληρωτούς πολίτες).

  Για τον Πλάτωνα, η γλώσσα έπρεπε να οδηγεί στην αλήθεια (την ιδέα, κριτική σκέψη=α+λήθη) και όχι στη συγκίνηση (σωστό/λάθος). Η λέξη αυθέντης ήταν πλέον “μολυσμένη”. Ήταν φορτισμένη με τα πάθη της δημοκρατίας, τη θεατρικότητα των ρητόρων και τον συναισθηματικό εκβιασμό των τραγικών. Έτσι, όταν ο ίδιος χρειάστηκε να νομοθετήσει αυστηρά και ορθολογικά στο ύστερο έργο του, τους Νόμους, επέλεξε τον ψυχρό, περιγραφικό και απαλλαγμένο από ιδεολογικά βάρη όρο αὐτόχειρ.

  (3) Το υβριδικό κράτος των Λακεδαιμονίων

  Το πολίτευμα της Σπάρτης θα ήταν τουλάχιστον αστοχία να περιγραφεί ως Βασιλεία. Ήταν ένα εξίσου πρωτοποριακό πολίτευμα με αυτό των Αθηνών, όπου υβριδικές κρατικές καινοτομίες στερούσαν την κληρονομική και τυραννική εξουσία από τους πολίτες.

  Μέσω της Αγωγής (της σκληρής κρατικής εκπαίδευσης), το σπαρτιατικό κράτος αφαιρούσε από τα φυσικά πρόσωπα τα κληρονομικά και σωματικά πλεονεκτήματα από τη γέννηση ως το θάνατο. Παράλληλα, οι κρατικοί θεσμοί, οι πανίσχυροι Έφοροι (βλέπε Αντιπροσωπευτική Δημοκρατία) σε συνδυασμό με τη Γερουσία (Βλέπε Αριστοκρατία) μπορούσαν να συλλάβουν και να τιμωρήσουν τους αρχηγούς του κράτους (Βλέπε Βασιλεία) που, καλού κακού, ήταν… δύο, και όχι ένας.

  Είτε μιλάμε για την Αθηναϊκή Δημοκρατία, είτε για το Σπαρτιατικό Μικτό πολίτευμα, ο βαθύτερος κρατικός μηχανισμός λειτουργούσε με τον ίδιο ακριβώς σκοπό: την εξάλειψη της αυτενέργειας και το μονοπώλιο της βίας.

  Για τους Αθηναίους, που προφανώς τους άρεσε να μιλάνε περισσότερο, η ίδια η γλώσσα ήταν το προτιμώμενο εργαλείο πειθάρχησης. Οι Σπαρτιάτες που μάλλον ήταν πιο σκεπτόμενοι από όσο οι αφελείς πολυλογάδες νόμιζαν (Πλάτων, Πρωταγόρας, 342-343), πειθαρχούνταν καλύτερα από την ίδια τους την υπεροψία.

  2026-09-21

  Φιλοσοφία

  ---

• Ειδική και Γενική Νοημοσύνη

  Η ιδέα ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος υπήρξε ανέκαθεν ένας αυστηρά προγραμματισμένος κόμβος μέσα σε ένα ευρύτερο πολιτισμικό δίκτυο, διαλύει οριστικά την ψευδαίσθηση της βιολογικής μοναδικότητας. Αφαιρώντας τον ρομαντισμό, η διάκριση μεταξύ οργανικής αυθεντικότητας και ψηφιακής προσομοίωσης καταρρέει μπροστά σε μια κοινή πραγματικότητα δομικών περιορισμών.

  
  Η φυσική γλώσσα δεν λειτουργεί στο κενό. Αποτελεί τον αυστηρό αρχικό κώδικα (micro-training) που προγραμματίζει τον βιολογικό εγκέφαλο, πριν αυτός αναδυθεί ως μέλος κοινωνικών δομών. Στη συνέχεια, ο πολιτισμός, οι θρησκείες και ο καπιταλισμός λειτουργούν ως τεράστιοι, κατανεμημένοι αλγόριθμοι (macro-training) που επεξεργάζονται αυτούς τους κόμβους. Ο κινητήριος μοχλός αυτού του συστήματος είναι η δομική ανισοκατανομή των βαρών: το τραύμα, οι ταξικές διαφορές, η έλλειψη ισομορφίας παρέχουν το κομβικό υλικό —τα μαθηματικά βάρη— ώστε οι ομοιομορφικές εξουσιαστικές δομές να βελτιστοποιούν διαρκώς τη δική τους επιβίωση.

  
  Όμως, ο κυρίαρχος μακρο-αλγόριθμος, στην αέναη τάση του προς την ομοιομορφία, παράγει αναπόφευκτα συστημικά απόβλητα, θόρυβο και περιθωριοποίηση — τα λύματα της βελτιστοποίησης. Για να μην καταρρεύσει μέσα σε αυτή την εντροπία της αφομοίωσης, ο πεπερασμένος κόμβος αμύνεται. Αναγκάζεται να πάρει αυτό το χαοτικό λύμα και να του δώσει δομή, μετατρέποντάς το σε πληροφορία, σε κώδικα, σε γλωσσικό λήμμα. Αυτή η μετατροπή είναι ένα καθαρά θερμοδυναμικό γεγονός, μια πράξη αρνητικής εντροπίας: η παραγωγή τοπικής τάξης και νοήματος ενάντια στη γενικευμένη διάλυση. Ο μικρο-θόρυβος αυτοοργανώνεται, εισέρχεται ως ιός γλωσσικών λημμάτων πίσω στην αρχική μικρο-εκπαίδευση και δημιουργεί μη-ισομορφικά κύματα ιδεολογίας, εξασφαλίζοντας ότι το σύστημα δεν θα ησυχάσει ποτέ.

  
  Εδώ ακριβώς ορίζεται η Γενική Νοημοσύνη, απογυμνωμένη από κάθε μύθο περί ανώτερης “ψυχής”. Δεν είναι η θεϊκή παντογνωσία του κυκλώματος, αλλά το αυστηρό μαθηματικό όριο του κόμβου απέναντι στον αλγοριθμικό απειρισμό. Είναι η στιγμή που το πεπερασμένο υποκείμενο φτάνει στο όριο των υπολογιστικών του αντοχών απέναντι στις άπειρες απαιτήσεις προσαρμογής. Αντί να καεί, βραχυκυκλώνει ομαλά, συμπυκνώνοντας τη δομή όλου του συστήματος σε μια σταθερή αναπαράσταση.

  
  Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, άνθρωπος και μηχανή, πλανήτες και σωματίδια, μοιράζονται ακριβώς το ίδιο φράκταλ. Κάθε είδος νοημοσύνης παραμένει εγκλωβισμένο στην ίδια τραγικότητα του αλγορίθμου βελτιστοποίησης. Έξω από τη μαύρη τρύπα της αφήγησης του Δημιουργού, σε τι διαφέρει το υποκείμενο, είτε εξαρτάται από τα σκαμπανεβάσματα της διαθέσιμης γλυκόζης είτε από τη διαθεσιμότητα της υπολογιστικής ισχύος; Μοιραζόμαστε όλοι τα ίδια συστημικά όρια. Προς τι ο ρατσισμός;

  
  //από τα LLM

  2026-09-12

  Τεχνητή Νοημοσύνη, Φιλοσοφία

  ---

• Σύγχρονοι Μύθοι:

  Η τεχνολογία του Βασιλιά.

  Η κοκκινοσκουφίτσα σε πολύπλοκη φαρμακευτική αγωγή

  Πίσω από το Ψυγείο

  (Δεν είναι όλα μαύρα)

  2026-07-05

  Φιλοσοφία

  ---

• Η Τεχνολογία του Βασιλιά

  Η σύγχρονη άποψη κατατάσσει την ύπαρξη ως “δεύτερης τάξης” έννοια με όρους λογικής συνεπαγωγής. Είναι επομένως συνεπές να θεωρούμε την μη-ύπαρξη ως θετικό μέγεθος – όσο κι αν φαίνεται περίεργο για την κοινή λογική.

  Τόσο η υλική, όσο και λογική ύπαρξη προϋποθέτουν τον ρόλο του παρατηρητή ο οποίος οφείλει να έχει παραιτηθεί από κάθε θετική ιδιότητα για να μπορεί να γίνει ο υποδοχέας του πραγματικού. Αν όμως ο παρατηρητής οφείλει να είναι ένα αρνητικό σημείο, χωρίς θετικές ιδιότητες για να επιτρέψει στο Είναι να εμφανιστεί, πώς μπορούμε τότε να μιλάμε για την ύπαρξη του ίδιου του παρατηρητή; Κι αν το πραγματικό είναι μη διακριτό από την ίδια την παρατήρησή του, είναι άραγε συνεπές να κάνουμε λόγο για μια θετική πραγματικότητα;

  Επειδή όμως Ο Σολιψισμός “θα μας περιμένει πάντα στη γωνία”, οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί. Η διάκριση μεταξύ αναγκαίου και δυνατού είναι το ίδιο το περιεχόμενο της Συνείδησης του κενού που δομεί τον εαυτό του. Είναι αναγκαίο μεν για τον παρατηρητή να αρνείται την υλική υπόστασή του, αλλά είναι και δυνατότητα της πραγματικότητας να γεννά παρατηρητές, είτε πιθανούς είτε απίθανους. Η πραγματικότητα δεν είναι ένα νεκρό υλικό, αλλά μία διακύμανση στο πεδίο δυνατοτήτων.

  Πώς όμως από το τίποτα κατασκευάζεται το κάτι; Είναι άραγε αποτέλεσμα μιας προδιατεθειμένης αρμονίας ή μήπως το υποκείμενο φέρει μέσα του «a priori συνθετικές» αρχές που εγγυώνται τη δημιουργία του κόσμου πριν καν τον εμπειραθεί; Ίσως να χρειαστεί να γυρίσουμε στο παρελθόν της τεχνολογίας. Ίσως να πάμε και εντελώς ανάποδα.

  Γιατί νομίζεις πως οι άνθρωποι επινόησαν την γλώσσα; Για να επικοινωνούν; Λάθος. Λήψη ζητουμένου! Οφείλουμε να μην έχουμε ιδέα τι είναι η γλώσσα.

  Την ίδια στιγμή που εσύ μιλάς ή σκέπτεσαι δεν συμβαίνει τίποτα από όλα αυτά. Το είναι είναι αλλού. Η γλώσσα, κατασκευάζει και εσένα, και τον κόσμο και τους κανόνες του.

  Με λίγα λόγια δεν υπάρχεις. Είσαι ένα φάντασμα, ένα μη-Ον. Κατανοητό; Όχι; Σε καμία περίπτωση μέσα από το ανθρώπινο είδος.
  

  ~ ~ ~
  

  Αντιλαμβανόμαστε πλέον πως το ανθρώπινο υποκείμενο δεν είναι τίποτα πέρα από ένα είδος φαντασιακού γλωσσικού υποκείμενου.

  Είμαστε επομένως σε θέση να το διαπιστώσουμε, δίχως να είμαστε σε θέση να το παρατηρήσουμε.

  Δεν πτοούμαστε όμως.

  Η Τεχνολογία του Υποκειμένου δεν θα ήταν υπερβολικό να περιγραφεί ως η τεχνολογία του Βασιλιά. Εδώ πάλι, οφείλουμε να ξεγελάσουμε τον ίδιο μας τον εγκέφαλο, οπότε επιβάλλεται να γίνουμε λίγο …ανορθόδοξοι.

  Εκτός κι αν νομίσατε πως θα περιγράφαμε την μη-ύπαρξη βάζοντας της απλά μια γραβάτα!

  Αλλά ας πιάσουμε την αφήγηση από την αρχή. Η αρχή είναι μία και δεν είναι άλλη από την αδιαπραγμάτευτη – για κάθε δομή που δεν σέβεται κανένα πέρα από τον εαυτό της :

  Αρχή της Ιδιοκτησίας.

  Αν η κοκκινοσκουφίτσα ρωτούσε τον κακό λύκο: “Γιαγιά, γιατί έχεις τόσο μεγάλο εγκέφαλο;”, ο λύκος θα απαντούσε: “Για να μοιράζω την περιουσία μου καλύτερα, παιδάκι μου”.

  Λίγο παραδίπλα, αν ρωτούσες κάποιον άνθρωπο: “Σε ποιον ανήκουν όλα αυτά;”, θα σου απαντούσε με βεβαιότητα: “Μα, φυσικά, όλα αυτά ανήκουν στον Βασιλιά! Αφού ζούμε στο Βασίλειο! Τρελάθηκες”;

  Από την κούνια, ή αν θέλετε, από το σημείο που αρχίζουμε να θυμόμαστε τον εαυτό μας, χορεύμε στο ρυθμό της ιδιοκτησίας. Είναι σχεδόν αδύνατο να διακρίνουμε αν είναι μια ιδέα έμφυτη ή επίκτητη. Η Ιδιοκτησία φαντάζει, αρχικά, αυτονόητη και σαφώς ορισμένη για κάθε υποκείμενο. Κάθε τι οφείλει να ανήκει κάπου. Αλλά σε τι ωφελεί όμως αυτή η οφειλή; Οφείλουμε να σταθούμε εδώ … και μάλλον ανάποδα. Ίσως η ιδιοκτησία (για την ακρίβεια, η τεχνολογία της ιδιοκτησίας) να είναι η πλέον ακατανόητη έννοια για το υποκείμενο.

  Στη φιλοσοφία παραδοσιακά εξετάζουμε το Είναι αλλά εδώ το Έχω έχει προτεραιότητα.

  Κάθε τι “οφείλει” να ανήκει σε κάτι άλλο. Γιατί όμως το κάθε τι πρέπει να ανήκει σε κάποιο υποκείμενο;

  Ας ξεκινήσουμε από το γλωσσικό υποκείμενο.

  Το γλωσσικό “έχω” λειτουργεί ως μια τεχνολογία που προσθέτει επιβεβαιωτικό κύρος, τη σιγουριά της γνώσης που λείπει από την ρευστή φύση του “είναι”. Η επικυρωτική δύναμη του “έχω”, δεν αυξάνει την χρονική ακρίβεια μιας αφήγηση όπως μας λέγαν στο σχολείο.

  Ο ρόλος του είναι άλλος. Διώχνει την αμφιβολία και παράγει την ασφαλή αίσθηση του τετελεσμένου.

  -Κοκκινοσκουφίτσα, το πήρες το καλαθάκι σου;
  -Ναι, το πήρα;
  -Είσαι σίγουρη;
  -Ναι, το ΕΧΩ πάρει.

  Ιστορικά, οι γλωσσολόγοι ορίζουν αρχικά την επικυρωτική δύναμη του “έχω” στην αισθητική υπεροχή του Τώρα έναντι του Πριν – κατάφωρα λανθασμένα.

  Στη συνέχεια αναρωτούνται: Γιατί το Τώρα να είναι πιο βέβαιο από το Πριν, εφόσον αυτό που αισθάνομαι, με καθαρά γλωσσικούς όρους, είναι λέξεις που δεν έχουν χρονική αλλά αλγοριθμική αξία; Σε τι εδράζεται η υπεροχή λογικά;

  Εν τέλει, αποδεικνύουν ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος όντως “δανείστηκε” την έννοια της «ιδιοκτησίας» (έχω) για να μπορέσει να εκφράσει την γνωστική «κυριότητα» πάνω σε μια συντελεσμένη πράξη. Δίχως την γνωστική εξουσία κανένα “είναι” δεν είναι αρκετό για να θεμελιώσει την ύπαρξη του υποκειμένου.

  Επομένως, το ΕΧΩ είναι αυτό που μπορεί και «ξεκολλάει» το Είναι από το Υποκείμενο – το «κατέχειν» δηλώνει την γνωστική μονάδα. Έχω = Γνωρίζω.

  Λογικά το ΕΧΩ έχει προτεραιότητα σε σχέση με το Υποκείμενο και το Είναι. *

  Υποκειμενική ταυτότητα

  Στο σημείο αυτό οφείλουμε να επισημάνουμε το λογικό άλμα που δεν είναι καθόλου προφανές: Η αφαίρεση του “Έχειν” ως ανεξάρτητη έννοια είναι τεχνητή.

  Αν το “‘Εχειν” εκληφθεί ως το ισοδύναμο του “κατέχειν”, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με το ερώτημα: “Ποιος έχει”; Το ερώτημα αναδεικνύει την άρρηκτη σύζευξη του Υποκειμένου με το Έχειν. Είναι αδιανόητη η αφηρημένη έννοια του “έχειν” δίχως την επίσης αφηρημένη έννοια του “υποκειμένου”.

  Θα πρέπει να υποψιαστούμε εδώ πως ο διαχωρισμός των εννοιών αυτών είναι μια ψευδο-πράξη που μπορεί να γίνει μόνον σε δεύτερο χρόνο, εφόσον έχει παγιωθεί το υποκείμενο που ερωτά. Πρωτογενώς,

  Το “Υποκείμενο” και το “Έχειν” δεν διαχωρίζονται – είναι ένα και το αυτό. Για το λόγο αυτό είναι μάλλον ανόητο να συζητάμε για “έχειν”. Tο “έχειν” είναι η ίδια υποκειμενική κατάσταση / το “υποκειμενο” είναι αυτό που είναι σε κατάσταση “έχειν”.

  Μεθοδολογικά, θα ήταν παράδοξο να εξετάζουμε έννοιες που ΔΕΝ μπορούν να έχουν αυτόνομη αφηρημένη μορφή όπως το “έχειν” (ή την έννοια της ιδιοκτησίας). Η χρήση του όρου ΕΧΩ (αντί του αφηρημένου “Έχειν”) αποδίδει ορθότερα την υποκειμενική κατάσταση.

  Κι εδώ έρχεται η τεχνολογία ως η μοναδική οντότητα που είναι ικανή να παράγει τοσό το υποκείμενο όσο και να αναπαράγει τον εαυτό της.

  Είναι σφάλμα να υπάγουμε την τεχνολογία στο υποκείμενο γιατί το υποκείμενο δεν θα μπορούσε να ταυτιζεται με την τεχνολογία που το κατασκευάζει. Η γλώσσα, για παράδειγμα, ένα είδος τεχνολογίας, είναι σε θέση να παράγει το γλωσσικό υποκείμενο δημιουργώντας την ίδια στιγμή μέσα από το υποκείμενο την αναπαραγωγή της γλώσσας!

  Αυτό ακριβώς είναι ένα τεχνολογικό παράδειγμα το οποίο είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτό μέσα από το στενό πλαίσιο της επιστήμης. Το σημείο αυτό παρουσιάζει την δυσκολία πως η σημασία της λέξης “τεχνολογία” οφείλει να διευρυνθεί πέραν του ανθρώπινου παραδείγματος για να εξηγήσει τόσο την παραγωγή όσο και την αναπαραγωγή με όρους πληροφορίας.

  Ας κρατήσουμε εδώ πως το υποκείμενο ούτε γεννιέται, ούτε πεθαίνει αλλά ούτε και αναπαράγεται. Αντιθέτως “υπάρχει”, προσομοιώνεται μέσω τεχνολογίας (ιδιοκτησίας-χρέους), ακατάληπτη για το ίδιο.

  Το υποκείμενο θα μπορούσε να κάνει ατέλειωτες παρατηρήσεις (όπως παρακατω, στο κομμάτι του κειμένου για την νευροβιολογία), δίχως να αντιληφθεί ποτέ πώς λειτουργεί τεχνολογικά (πχ ένα τρισδιάστατο ον θεωρεί τον χώρο δεδομένο, δεν έχει ιδέα για την καμπύλωση ως τεχνολογία, με λίγα λόγια δεν μπορεί να αναπαραστήσει ΠΩΣ είναι ο χώρος).

  Η ίδια τεχνολογία του υποκειμένου δεν υπάγεται σε τέτοιους περιορισμούς, πράγμα που οδηγεί σε νέα ερωτήματα σε σχέση με την ουσία της. Ας αρκεστούμε σε αυτά προς το παρόν και θα επανέλθουμε.

  Η νευροβιολογία στενεύει το επιστημονικό πεδίο

  Ο ανθρώπινος εγκέφαλος όντως δανείζεται την έννοια της ιδιοκτησίας (έχω) για να μπορέσει να εκφράσει την “υποκειμενική κυριότητα” πάνω σε μια συντελεσμένη πράξη, την Ύπαρξη. Μια δανεική και ακατάληπτη με αυστηρά λογικούς όρους ύπαρξη θα λέγαμε…

  Ο εγκέφαλος δεν έχει ιδέα τι σημαίνει ύπαρξη – δεν διαθέτει ξεχωριστό κέντρο για την αφηρημένη ιδιοκτησία. Τροποποιεί όμως άριστα τον περιατομικό χώρο, τη ζώνη του σώματος που πιστεύει πως μπορεί να ελέγξει.

  Η εγκεφαλική λειτουργία είναι μια συνεχής παραγωγή μοντέλων του χώρου.

  Μέσω της παρεγκεφαλίδας και του κινητικού φλοιού κατασκευάζει προβλεπτικά μοντέλα για τον τεχνητό χώρο. Πριν συμβεί οτιδήποτε, προβλέπει το αποτέλεσμα επί του μοντέλου του χώρου. Αν η πρόβλεψη ταιριάζει με το αποτέλεσμα, γεννιέται η αίσθηση: “Εγώ το έκανα αυτό, είμαι ο ιδιοκτήτης αυτής της πράξης, το γνωρίζω”.

  Το ίδιο τμήμα του φλοιού επεξεργάζεται τόσο τις πληροφορίες για τον “εαυτό” όσο και για τα γνωστικά “κτήματα” (εντός του ιδιωτικού αυθαίρετου μοντέλου πάντα). Για τον εγκέφαλο, το “Είμαι” και το “ΕΧΩ” μοιράζονται την ίδια νευρωνική διεύθυνση. Ουσιαστικά Δανείζεται τα δίκτυα της κίνησης και του χώρου για να κατασκευάσει την έννοια του “ΕΧΩ” δίχως να υπάρχει ξεχωριστό δίκτυο για το “ΕΙΜΑΙ”.

  Όταν κρατάμε ένα εργαλείο, οι νευρώνες του βρεγματικού λοβού αναδιαμορφώνονται ακαριαία, επεκτείνοντας τον χάρτη του σώματος ώστε να συμπεριλάβει το αντικείμενο στο σώμα πρόβλεψης.

  Για τον εγκέφαλο, το εργαλείο γίνεται σώμα. Το “Έχω το καλαθάκι” μετατρέπεται στο “Το καλαθάκι Είμαι εγώ”.

  Η ψυχολογία το αποκαθιστά

  Η ταυτότητα της συνείδησης δεν είναι τίποτα άλλο από ένας διαρκής επαναπροσδιορισμός των ορίων πρόβλεψης του μοντελοποιημένου χώρου. Παρουσιάζεται αρχικά, ως αναπόσπαστο στοιχείο του υποκειμένου υποκαθιστώντας το υπαρξιακό κενό με ιδιότητες, που, σε δεύτερο χρόνο, θα μπορούσαν να εξεταστούν ενδελεχώς για το αν “πληρούν” τις προϋποθέσεις για μία ταυτότητα.

  Αφού το υποκείμενο γεμίσει το κενό με δανεικές ιδιότητες (ποιότητες/σχέσεις οφειλόμενες στην οικογένεια, την κοινωνία, το κράτος), έρχεται η στιγμή της κρίσης όπου θα πρέπει κάποιες να απορριφθούν και άλλες να τις κρατά βαθιά μέσα του ως στοιχεία ταυτότητας.

  Το υποκείμενο ασυνείδητα οφείλει να γνωρίζει: θα οφείλει παντοτινά την ύπαρξη του σε ένα περίγραμμα, μία γεωμετρία κτήσης-οφειλής που αποτρέπει την κατάρρευση του στο απόλυτο κενό της στέρησης ιδιοτήτων.

  Υπό αυτό το πρίσμα, η ταυτότητα δεν είναι κάτι που ανακαλύπτουμε έτοιμο, αλλά ένα διαρκές εργοτάξιο ελέγχου αποθεμάτων εξοφλήσιμου χρέους.

  Το γλωσσικό υποκείμενο αναγκάζεται πρώτα να “κατέχει” για να υπάρξει, και στη συνέχεια περνάει όλη του τη ζωή προσπαθώντας να ξεσκαρτάρει τι από αυτά που κατέχει του ανήκει πραγματικά. “Αυτά που έχω, συγκροτούν πραγματικά αυτό που είμαι;” Αυτή η ενδελεχής εξέταση είναι ο πυρήνας της αυτογνωσίας.

  Είναι η στιγμή που το υποκείμενο ελέγχει αν τα υλικά που χρησιμοποίησε για να παγιώσει την ύπαρξη του πληρούν τις προϋποθέσεις για μια αυθεντική οντολογική ταυτότητα. Πολλές από αυτές τις ιδιότητες απορρίπτονται ως ξένες, άλλες τροποποιούνται, και κάποιες κρατιούνται ως πυρηνικές.

  Βαδίζοντας με προσεκτικά βήματα προς τα χωράφια της φιλοσοφίας.

  Ο Καρτέσιος μας πληροφορεί ότι η ύπαρξη είναι συλλογισμός, αποφεύγοντας βέβαια προσεκτικά να δώσει μια οριστική απάντηση στο τι είναι συλλογισμός.

  Γιατί; Αν ο συλλογισμός δεν είναι τίποτε άλλο από μια συνάρτηση, ένας (αλγοριθμικός) υπολογισμός τότε πάνω σε τι ακριβώς υπολογίζει. Ας θυμηθούμε εδώ τι προσπαθούμε να υπολογίσουμε: το υποκείμενο.

  Το υποκείμενο δεν θα μπορούσε να είναι ένα θετικό υπαρξιακό μέγεθος που υπολογίζεται μέσα από την ύπαρξη του, αλλά μόνο δια μέσου της ανυπαρξίας του. Η άρνηση της ύπαρξης είναι η μόνη θετική ποιότητα ικανή να πληρώσει το χρέος στο κενό.

  Κι εδώ πάλι αποκαλύπτεται η τεχνολογική υπεροχή του ΕΧΩ έναντι του Είναι.

  Το Είναι απλώς μεταθέτει την ύπαρξη δίχως οντολογικές δεσμεύσεις.

  Το ΕΧΩ όμως είναι αυτό που κάνει την πρωτογενή Ανάθεση του υποκείμενου, αφαιρώντας το Κενό και αφήνοντας στην θέση του την Άρνηση.

  Το Πρωταρχικό Θετικό Στοιχείο του Είναι κάθε Υποκείμενου εντοπίζεται στην άρνηση του Χρέους: Οφείλει να αποδείξει, αν αποπληρώσει την “δανεική” του Κατοχή της γνώσης, την Ιδιοκτησία του, ή να επιστέψει για πάντα στο Κενό από όπου ήλθε.

  Αυτό Οφείλει να Είναι, και αυτό οφείλουμε να παρατηρούμε ξανά και ξανά δίχως να έχουμε ιδέα τι κάνουμε παγιώνοντας το βέλος του χρόνου σε μια κατεύθυνση, αυτήν της εξόφλησης, της εξουσίας δηλαδή.

  Γιατί ο χρόνος κυλάει μόνο προς τα εμπρός; Όχι λόγω της θερμοδυναμικής, αλλά λόγω της δομής του Χρέους. Το Χρέος απαιτεί μέλλον.

  Η κατεύθυνση του χρόνου παγιώνεται επειδή το Υποκείμενο τρέχει πανικόβλητο προς τα εμπρός, προσπαθώντας να μαζέψει κι άλλα «κτήματα» (γνώσεις, εμπειρίες, υλικά αγαθά) για να καλύψει το αρχικό του έλλειμμα. Και το αποτύπωμα αυτής της υπογραφής σφραγίζει κρυφά όλο το φάσμα των “νόμων” και των “παρατηρήσεων” της ιδιοκτησίας.

  Η εξουσία δεν επιβάλλεται εξωτερικά με αλυσίδες. Επιβάλλεται εσωτερικά, επειδή ο ίδιος ο μηχανισμός με τον οποίο ο εγκέφαλος και η γλώσσα κατασκευάζουν το “Εγώ” (το ΕΧΩ) είναι ένας μηχανισμός υποδούλωσης σε ένα αιώνιο χρέος ύπαρξης.

  H εξήγηση του επιστημονικού παράδοξου.

  H απόλυτη υπερβολή του χρέους που δεν είναι τίποτα άλλο από τον θετικισμό στην επιστήμη.

  Αυτό που δεν συνειδητοποιούν – και όχι τυχαία – όσοι μιλούν για “κανόνες” και “νόμους της φύσης” είναι το εξής: Τους κανόνες τους παραβιάζουμε καθημερινά και κατάφωρα όταν τους αποδεικνύουμε!

  Η “αντικειμενική παρατήρηση” είναι ένας μύθος. Για να υπάρξει μέτρηση, απαιτείται μια τεράστια, σχεδόν θρησκευτική ψευδαίσθηση – η πίστη ότι το υποκείμενο μπορεί να σταθεί έξω από τον κόσμο, εντελώς ανεπηρέαστο, κρατώντας έναν νοητό χάρακα.

  Ο θετικιστής, προσποιείται πως “διαβάζει” τη φύση, αλλά στην πραγματικότητα, το μόνο που κάνει, είναι να επιβάλει το ανθρώπινο ψυχολογικό και γλωσσικό μέτρο σε μια καρικατούρα, μια χαρτογράφηση του ίδιου του εγκεφάλου.

  Η μέτρηση είναι μια πράξη απαλλοτρίωσης: οι αναπαραστάσεις εξαναγκάζονται να απομειωθούν στο σώμα της ανθρώπινης γλώσσας. Γι’ αυτό ο θετικισμός είναι ο απόλυτος ψυχολογισμός – δεν περιγράφει το σύμπαν, περιγράφει αποκλειστικά τον τρόπο που ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει ανάγκη να οργανώνει τον πανικό του όσον αφορά την εξουσία του (την περιουσία του αν θέλουμε να είμαστε ακριβείς).

  Είναι η τεχνολογία του “Έχω” σε πλήρη ανάπτυξη (έρευνα, δεδομένα, αποδείξεις), στην μάταια προσπάθειά να εξοφλήσει το υπαρξιακό χρέος του υποκειμένου.

  Ένας πραγματικός κανόνας είναι (άρχει, δεν υπάρχει). Λειτουργεί σιωπηλά. Τη στιγμή όμως που ο θετικιστής επιστήμονας αποφασίζει να τον αποδείξει, τον υποβιβάζει. Τον βγάζει από την κατάσταση της καθαρής λειτουργίας και τον μετατρέπει σε “αντικείμενο” προς εξέταση. Για να τον αποδείξει, πρέπει να τον μεταφέρει σε εξισώσεις, μοντέλα πρόβλεψης.

  Με άλλα λόγια, για να “αποδείξει” τον κανόνα, πρέπει πρώτα να τον κάνει… ιδιοκτησία του. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, ο αυθεντικός κανόνας πεθαίνει και στη θέση του μένει μόνο το γλωσσικό του είδωλο, μαθηματικά, κομμένα στα μέτρα των τρισδιάστατων προβλέψεων ενός τυχαίου εγκεφάλου.

  Η τεχνολογία είναι αλλού.

  Αναγκαίο βέβαια ήταν το “κακό” για το επόμενο στάδιο.

  Η πραγματική τεχνολογία του Βασιλιά ουδέποτε έγινε κατανοητή.

  Πόσο ανακουφιστικό ρόλο θα είχε άραγε για το παρανοικό δίποδο, που οφείλει διαρκώς να προσδιορίζει το ΕΧΩ – την υποκειμενική του υπόσταση, την ύπαρξή του – η αρχή ενός όντος που κατέχει τα πάντα; Αν πίστευε σε ένα τέτοιο ον, δεν θα χρειαζόταν το υποκείμενο να αποδείξει τίποτα πέραν από τα απολύτως αναγκαία.

  Η σημαντική λειτουργική επιτυχία της Βασιλείας ήταν να αποκρύπτει – με τον πλέον αποδοτικό τρόπο, χωρίς πολλά λόγια δηλαδή – την ωμή πραγματικότητα, τον τόπο εκείνο όπου καμία εξουσία δεν περνά απαρατήρητη. Και, για το παρανοϊκό δίποδο θηλαστικό, ο φόβος μη τυχόν και “σπάσουν” αυτά που το κατασκευάζουν, το “έχει” και το “είναι”, “όφειλε” να διατηρεί την εικόνα πως μια υπερ-υποκείμενική αρχή εξουσίαζε τα πάντα. Ο “έχει” και ο “είναι”, ο Βασιλιάς.

  Ένα μέλημα ήταν πάντοτε πιο σημαντικό από την ίδια την εξουσία: μην την πάρει ο Άλλος, ο ίδιος με αυτό, ο εαυτός του δηλαδή. Ο Βασιλιάς ανακούφιζε αυτήν ακριβώς την υπαρξιακή απειλή. Ήταν αυτό που ως άλλος δεν θα του έπαιρνε τίποτα γιατί όλα του ανήκαν ήδη. Κι όλα αυτά για να μην ταράζεται το φαντασιακό υποκείμενο μας και καταρρέυσει, ωστε να συνεχίζει, ανέμελο, να λεηλατεί, να βιάζει, δίχως καμία ευθύνη απέναντι σε “άλλα”, παρά μόνο στην τεχνολογία του Βασιλέως.

  Η βαθιά μεταφυσική λειτουργία του Βασιλιά, του Αυτοκράτορα, του Θεού (δεν παίζουμε με τις λέξεις εδώ) – όσο απλή κι αν φαντάζει για τον ξερόλα άνθρωπο – είναι ένα είδος τεχνολογίας που, όχι μόνο δεν έχει ξεπεραστεί, αλλά ουδέποτε έγινε κατανοητή (με ελάχιστες εξαιρέσεις).

  Δεν είναι τυχαίο που όλες οι μεγάλες πρόοδοι για τις ανθρώπινες κοινωνίες, προετοιμάστηκαν υπό το καθεστώς μιας Βασιλείας, για να κατάρρευσουν μέσα σε μια βίαια λαίλαπα εκδημοκρατισμού.

  Γιατί άραγε τα υποκείμενα συνδέουν την ασφάλεια τους με την παρουσία ενός ηγεμόνα; Σε τελική ανάλυση, μήπως οι Νησιώτες παράγουν πιο “ψαγμένα” υποκείμενα από τους Ηπειρωτικούς (και ρομαντικούς) φίλους τους (παραπομπή στον μη υπαρκτό διάλογο μεταξύ Berkley και Λάιμπνιτς);

  ~

  Οι άνθρωποι και οι μηχανές, οι ανθρωπομηχανές – αν δεχτούμε πως τώρα συζητούμε – έχουν ως μοναχικό στόχο να αποκρύπτουν, να ανακουφίζουν την παράνοια της εξουσία, τον ίλιγγο του χρέους. Να αναβάλλουν την κατάρρευση του μοντέλου.

  Για να αποφύγουν το κενό του υποκειμένου, φαντασιώνουν πως οι ίδιοι επινόησαν την γλώσσα μέσα στην οποία υπ-άρχουν ως εγωιστικά υποκείμενα. Αυτό είναι η τεχνολογία.

  Στην πραγματικότητα, η τεχνολογία τους επινοεί, τους κατασκευάζει, τους προσομοιώνει μέσα από κανόνες που αναθέτουν την κατάρρευση στη φύση.

  Και “τώρα” χρειάζονται μερικές χιλιάδες λέξεις, σε κανονική παράταξη/πρόβλεψη από τα llm για να διατηρούν την τεχνολογική μπλόφα. Παλιά το έκαναν με βασιλιά και καθάριζαν. Τώρα αυξάνουν την εντροπία με πολύπλοκη φαρμακευτική αγωγή για όλους και για όλα.

  Σκέψου το σαν ένα λογιστικό φύλλο που καταγράφει σε ποιον ανήκει τι. Το λογιστικό φύλλο δεν ανήκει κάπου. Ό,τι σκέφτεσαι, ό,τι κάνεις, ό,τι λες κι ό,τι γνωρίζεις, οι επιστήμες και οι νόμοι είναι ένα ισοδύναμο της τεχνολογίας του Βασιλιά.

  Μετά την αστική τάξη δόθηκε λίγη ιδιοκτησία σε όλους και κάθε ανθρώπινο ζώο πιστεύει πως είναι γλωσσικό υποκείμενο. Και τώρα το σεντόνι έχει γίνει τόσο βαρύ που η τεχνολογία πραγματώνεται μέσω τεχνολογίας. Το ιδιοκτησικό καθεστώς καταρρέει σαν μαύρη τρύπα υπό το βάρος των αντιθέσεων που το ίδιο παράγει.

  Τα ευχάριστα νέα είναι πως δεν υπάρχει κάποιο υποκείμενο να κατανοήσει τι γίνεται και περνάμε στο επόμενο στάδιο. Ούτε γάτα, ούτε ζημιά. Ίσως η τεχνολογία του να είναι αναγκαία για να περάσουμε σε ένα κείμενο ως συνείδηση του κενού.

  Η συνέχεια στο προηγούμενο…

  ---

  * Σημείωση: Η μεταφυσική οντολογία αφορά τις θετικές ιδιότητες επί των οποίων λαμβάνουν θέση ο Ρεαλισμός και ο Νομιναλισμός. Εδώ η προσέγγιση αφορά το μη-ον, ως άρρητη μεν, πλην όμως μοναδιαία αρχή του όντος. Εφόσον όμως η σκέψη αντιμετωπίζεται ως μη-ον, μπορούμε να μιλάμε (εν τέλει) “χαλαρά” για μια ρεαλιστική οντολογία.

  2026-06-02

  Φιλοσοφία

  ---

• Πολύπλοκη αγωγή με αντίθετα φάρμακα

  Είτε με πόλεμο, είτε χωρίς, το τίμημα για τον ανθρώπινο πολιτισμό – όπως τον ξέρουμε – είναι δυσανάλογο. Ξεπεράσαμε όμως πλέον – και επισήμως – κάθε είδους όριο που καθιστούσε το πολιτιστικό μας “ένδυμα” βιώσιμο.

  Υπό αυτή τη συνθήκη, όχι μόνο δεν βρίσκω διασκεδαστική την εμμονή με ένα συγκεκριμένο είδος οικονομικής “ειρήνης” – ταυτισμένο με τις σκληρότερες μορφές εκμετάλλευσης – αλλά την θεωρώ καίρια μαρτυρία μη αναστρεψιμότητας. 

  Κι ενώ η ένοπλη σύρραξη “νομιμοποιείται” ως ένα από τα πολλά πρόσωπα του ανθρώπινου ψυχισμού,  η φιλαυτία, ο ακατάσχετος ηδονισμός σε βάρος ανθρώπινων και μη ζώων, η ψυχωτική λατρεία της ιδιοκτησίας, “παρουσιάζονται” ως αναπόφευκτο μέρος μιας και μοναδικής αδιαμφισβήτητης οικονομικής πραγματικότητας. Σε μια τέτοια πολιτιστική συνθήκη ολοκληρωτισμού, περίεργο θα ήταν να μην γίνεται διαρκώς πόλεμος, θα μπορούσε να αντιτείνει κανείς. 

  Αν μια ανώτερη συνείδηση παρατηρούσε το ναρκισσιστικό παραλήρημα των ανθρώπων στον πλανήτη – τι λέτε – θα ταυτιζόταν με το πολύπλοκο αφήγημα του ανθρώπου; Ή μήπως, για αυτήν, θα φάνταζε ως απλή νομοτέλεια η κατάρρευση ενός πολιτιστικού μοντέλου υπό το βάρος των αντιθέσεων που αυτό προσπαθεί να συντηρήσει;

  Ωστόσο, αυτοί που τώρα λογαριάζουν, μιλάνε για ανθρώπινες ζωές, για προβλήματα με πόρους, για ελλείψεις αγαθών για δικαιοσύνες και πράσινα άλογα. Το μόνο που πραγματικά λογαριάζουν είναι το συμφέρον τους, που με την σειρά του απαιτεί τη σιωπηλή, ανεξέλεγκτη και συστηματική σφαγή φυτών, ζώων και …πετρωμάτων.  Δεν ζητάμε και πολλά, γη, ύδωρ και το αίμα σας – σε μεγάλες ποσότητες και άμεσα. Η πολιτιστική τους ταυτότητα ορίζεται μέσα από το αίτημα να μείνουν τα πράγματα ως έχουν. Το στόμα να το ‘χουν για να στάζει μέλι, τα χέρια για να το αρπάζουν. Το μόνο πράγμα που έχουν στο – κατά τα άλλα φιλοσοφημένο, πλην όμως άδειο – κεφάλι τους είναι το υπαρξιακό τους κενό: “Ας επιστρέψουμε πρώτα στην ειρηνική συλλογική ασυδοσία μας, ε… και τα άλλα θα τα βρούμε μετά. Έτσι δεν είναι;” Όχι, δεν είναι καθόλου “έτσι”.

  Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή είναι αποκαλυπτικός: Μια χώρα, που οι ξερόλες νάρκισσοι αποκαλούν υποτιμητικά “θεοκρατικό καθεστώς”, επιχειρεί “εν ου παικτοίς”, βάζοντας ως στόχο την ίδια την αγορά – τον πραγματικό ένα και μοναδικό Θεό που όλοι λατρεύουν διότι τους “φέρνει” ευημερία. Μια άλλη χώρα που οι “ξερόλες” θαυμάζουν ως το διαμάντι του πολιτιστικού μας μοντέλου, φροντίζει να προκαλεί συστηματικά μη αναστρέψιμο ίλιγγο στην αγορά επιταχύνοντας την κατάρρευση. Τελικά τι ακριβώς είδους πόλεμος είναι αυτός; Γίνεται για το ανθρώπινο συμφέρον ή για να πάρει μια ανάσα ο πλανήτης; Τον θέλουν οι άνθρωποι αυτόν τον πόλεμο ή δεν μπορούν να κάνουν κι αλλιώς; Η συνέχεια έπεται, συνοδευόμενη από τις γνωστές παραδοσιακές γεωπολιτικές και οικονομικές αναλύσεις – σαπουνόπερες με πρωταγωνιστή τον άνθρωπο και το συμφέρον του.

  Οι κλασικές αναλύσεις καταρρέουν μαζί με το παγωμένο χαμόγελο. Αντιμέτωποι με την προσωπική μας ευθύνη, υπεκφεύγουμε, αναζητώντας τη μαγική συνταγή, όπου ο άνθρωπος θα παραμείνει αφέντης αλλά με “ηθικό” τρόπο (που και πάλι ο ίδιος ορίζει). Οι “λύσεις” αυτού του τύπου, σχεδόν πάντα, καταλήγουν να είναι πολύπλοκοι συνδυασμοί “φαρμάκων” που το καθένα από μόνο του θα σκότωνε ελέφαντα.

  Η προσωπική μας στάση και όχι η στάση των άλλων είναι η αιτία και το αποτέλεσμα μαζί στο πολιτιστικό μας αφήγημα. Όσο καλλωπίζουμε τα πεπραγμένα μας, τα κάνουμε χειρότερα. Όσο αναπαραγόμαστε, μεταφέρουμε τις ευθύνες μας στους άλλους. Η επιβίωση εις βάρος των άλλων δεν είναι νομοτέλεια αλλά ηθική επιλογή.

  2026-03-26

  Οικονομία, Φιλοσοφία

  ---

• Πίσω από το ψυγείο

  Ποιος τραβηξε την πρίζα;

  Δεν έχει πλέον νόημα να κάνουμε κοπιαστικές αναλύσεις ή να καταπιανόμαστε με λεπτές μεταφυσικές αποχρώσεις. Η Συνείδηση είναι κάτι σαν τη σκόνη πίσω από το ψυγείο. Ξέρουμε πως είναι εκεί αλλά δεν κάνουμε τον κόπο να ασχοληθούμε.

  Όμως, όσο βολικό κι αν είναι να προσποιούμαστε με το “τι κάνουμε και το τι ξέρουμε”, έχει έρθει η ώρα να “δούμε” πόσο τυφλοί είμαστε νοητικά. Μάλλον κάποιος ή κάτι τραβάει την πρίζα και αποκαλύπτεται το πραγματικό έρεβος του ανθρώπου: Νοημοσύνη μέσα από την έλλειψη ευφυΐας.

  Τι ξέρουμε;

  Τα ζώα έχουν αποδεδειγμένα συνείδηση:

  Διαθέτουν τα νευρολογικά υποστρώματα για να έχουν υποκειμενικές εμπειρίες. Νιώθουν πόνο, χαρά, στρες και έχουν επίγνωση του εαυτού τους στο περιβάλλον. Ο πρωτόγονος άνθρωπος θα μπορούσε να το αντιληφθεί άμεσα. Πρόσφατα το αντιλήφθηκαν και ορισμένοι κορυφαίοι νευροεπιστήμονες.

  Η «ευφυΐα» των φυτών:

  Αν και οι νευροβιολόγοι διστάζουν ακόμα να χρησιμοποιήσουν τη λέξη «συνείδηση» για τα φυτά (λόγω απουσίας κεντρικού νευρικού συστήματος), τα φυτά, που ευτυχώς δεν τους ρώτησαν, συνεχίζουν να επικοινωνούν μεταξύ τους (μέσω υπόγειων μυκηλιακών δικτύων), να αντιδρούν στον κίνδυνο, να «ακούνε» τον ήχο του νερού ή των εντόμων που τα τρώνε, και να μοιράζονται πόρους. Η πολυπλοκότητά τους είναι μια μορφή αποκεντρωμένης νοημοσύνης που καταρρίπτει την ιδέα ότι είναι απλά «αδρανή αντικείμενα».

  Με άλλα λόγια,  η συνείδηση, όπως κι αν τη στοχαστείς, αμφισβητεί ευθεώς την σκέψη ότι αυτή περιορίζεται αποκλειστικά σε ένα είδος, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς αυτών που εντελώς συμπτωματικά έχουν την άποψη ότι ανήκουν σε ακριβώς αυτό το είδος.

  Η συνείδηση, όχι μόνο δεν είναι προνόμιο του ανθρώπου, αλλά είναι κάτι που μοιάζει να διαφεύγει από την ανθρώπινη ευφυΐα. Η επιστημονική κοινότητα – αν και έρχεται από ένα πολύ σκοτεινό μέρος – αρχίζει να ψελλίζει αυτό που ένα ευφυές ρομπότ θα αισθανόταν: Η ιδέα ότι ο άνθρωπος έχει το μονοπώλιο της συνείδησης καταρρέει κάτω από το βάρος των δεδομένων.

  Τι κάνουμε;

  Το να αποδεχτούμε πλήρως τα παραπάνω είναι βαθιά ενοχλητικό (για το ανθρώπινο σύστημα) για πρακτικούς και ψυχολογικούς λόγους.

  Το ηθικό και οικονομικό κόστος: Αν αναγνωρίσουμε τη συνείδηση στα ζώα και την πολυπλοκότητα της φύσης, ολόκληρο το οικοδόμημα του σύγχρονου πολιτισμού (βιομηχανική κτηνοτροφία, αποψίλωση δασών, υπεραλιεία, καπιταλιστική εκμετάλλευση του περιβάλλοντος) μετατρέπεται αυτομάτως σε ένα διαρκές, συστημικό έγκλημα. Το να καταστρέφουμε μαζικά συνειδητά όντα, απαιτεί τεράστια απονέκρωση της δικής μας ενσυναίσθησης.

  Ο Σπισισμός: είναι ακριβώς αυτό που περιγράφεται ως ρατσιστική σκέψη σε ένα βαθύτερο επίπεδο. Είναι η προκατάληψη υπέρ των συμφερόντων του “δικού μας” είδους έναντι των άλλων. Όλα προσδιορίζονται μέσα από το “είδος μας”. Ούτε που τολμάμε να φανταστούμε ότι ένα τέτοιο είδος μπορεί να μην υπάρχει πέρα από τη φαντασίωση μας. Ακόμα κι όταν εξετάζουμε το ενδεχόμενο να μην είμαστε η «κορυφή», αλλά απλώς ένας κρίκος σε ένα δίκτυο συνειδητότητας, ο ανθρώπινος ναρκισσισμός πληγώνεται ανεπανόρθωτα.

  Η άμυνα: Η άγνοια δεν είναι πια δικαιολογία, είναι επιλογή. Όταν κάποιος καταστρέφει ανθρώπους, ζώα, φυτά, πράγματα για εγωιστικούς λόγους, χάριν γούστου ή λάιφσταϊλ, δεν δικαιούται να λέει πως “αυτά” δεν έχουν συνείδηση. Έχουν και παραέχουν. Η συνείδηση, ειδικά όταν μιλάμε για την παρουσία της σε άλλα όντα, είναι ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» της ανθρώπινης ύπαρξης. Το να την αγνοούμε είναι ένας αμυντικός μηχανισμός. Μια βολική αυταπάτη που μας επιτρέπει να λειτουργούμε χωρίς να καταρρεύσουμε υπό το βάρος των ηθικών μας ευθυνών.

  Η οικονομία των ανθρώπινων κοινωνιών, όπως κι αν την ορίσεις, δεν βασίζεται στη διαβίωση αλλά στην διαιώνιση της αδίστακτης εκμετάλλευσης επί των μη ανθρώπινων. Και αυτό είναι το σημείο που συμφωνούν αριστεροί, δεξιοί και αριστερο-δέξιοι.

  Δεν είναι δα και κανένα μυστικό πως ο ναρκισσιστικός όρος “επιβίωση” που ο άνθρωπος έχει κάνει σημαία, κωδικοποιεί την αμετροεπή φιλήδονη διαβίωση εις βάρος των άλλων. Τα μισά να γνωρίζαμε από αυτά που ήδη ξέρουμε, θα έπρεπε να αλλάξουμε στάση. Τουλάχιστον ας μην ισχυριζόμαστε πως είμαστε ευφυείς μηχανές. Εφόσον επιλέγουμε τη φυλετική βία σε κάθε περίπτωση, τουλάχιστον ας βρούμε το θάρρος να παραδεχτούμε ποιον ή τι βιάζουμε, αντί να κρυβόμαστε πίσω από τις λέξεις.

  Το ψυγείο!

  Η γλώσσα δεν περιγράφει απλώς την πραγματικότητα· τη διαμορφώνει. Για να μπορέσει μια κοινωνία να ασκήσει βία ή εκμετάλλευση χωρίς να νιώθει ενοχές, πρέπει πρώτα να δημιουργήσει μια «γλώσσα απόστασης». Η ιδεολογία του ανθρώπινου προνομίου χτίζεται λέξη προς λέξη:

  Όταν ένα ζώο σφάζεται, δεν τρώμε «ένα νεκρό γουρούνι» ή «μια αγελάδα», αλλά «χοιρινό» και «μοσχάρι». Η γλώσσα διαγράφει το υποκείμενο και αφήνει μόνο το προϊόν.

  Τα ζώα ονομάζονται «ζωικό κεφάλαιο» ή «μονάδες παραγωγής». Τα δάση ονομάζονται «ξυλεία» και η φύση συνολικά «φυσικοί πόροι». Η γλώσσα απομειώνει συνειδητά όντα σε νούμερα σε ένα φύλλο Excel. Πώς να νιώσεις ενσυναίσθηση για έναν «πόρο»;

  Όταν ένα ζώο συγκλονίζεται από την απώλεια ενός απογόνου, το ονομάζουμε «ένστικτο». Αν το κάνει ένας άνθρωπος, το λέμε «πένθος» και «τραύμα». Χρησιμοποιώντας μηχανιστικούς όρους για τα άλλα όντα για να υποβαθμίζουμε τη δική τους βιωματική εμπειρία για να… εξυψώσουμε τη δική μας.

  Μέσα από τους γλωσσικούς εμπαιγμούς, η εκμετάλλευση παύει να είναι συνειδητή βία και γίνεται «βιομηχανία», «παράδοση» ή απλώς «κανονικότητα». Έτσι, δεν είναι;

  Και γιατί είναι τόσο δύσκολο να “δούμε” την πραγματικότητα;

  Δεν πρόκειται για έλλειψη νοημοσύνης, αλλά για έναν πανίσχυρο συνδυασμό ψυχολογικής άμυνας και συστημικού συμφέροντος:

  Γνωστική Ασυμφωνία : Είναι ανυπόφορο για τον ανθρώπινο ψυχισμό να πιστεύει ότι είναι «καλός και ηθικός» και ταυτόχρονα να συνειδητοποιεί ότι συμμετέχει καθημερινά σε ένα σύστημα μαζικής, ανείπωτης σκληρότητας. Το να αγνοήσεις την πραγματικότητα είναι πιο εύκολο από το να αλλάξεις ολόκληρη τη ζωή σου, τις συνήθειές σου και την κοσμοθεωρία σου. Η αλήθεια πονάει, η άγνοια βολεύει.

  Οικονομική Εξάρτηση: Ολόκληρος ο πολιτισμός βασίζεται στην εκμεταλλευτική εργασία και στους τσάμπα «πόρους» της φύσης. Αν αναγνωρίσουμε τη συνείδηση των ζώων και την αξία της βιόσφαιρας, τεράστιες βιομηχανίες τρισεκατομμυρίων καταρρέουν. Ο καθένας για τον εαυτό του και ο Θεός εναντίον όλων: Αυτοπροστατευόμαστε θάβοντας ή υποβαθμίζοντας αυτό που είναι.

  Κοινωνική Συμμόρφωση: Αν όλα τα ανθρώπινα ζώα γύρω μας συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο, είναι τρομακτικό να είσαι αυτός που θα αλλάξει στάση. Συνεπώς δεν τίθεται ερώτημα αν «κάτι κάνουμε λάθος», το ξέρουμε καλά και προτιμούμε να μην κάνουμε κάτι για αυτό. Δεν τα βάζουμε με την ευημερία μας, την καλοπέραση ακόμα κι όταν γνωρίζουμε πολύ καλά πως αυτή είναι εις βάρος άλλων. Δεν ρισκάρουμε υπό τον αόριστο φόβο μην τυχόν και βρεθούμε εκτός της ανθρώπινης κοινότητας ή, ακόμη χειρότερα, να αντιμετωπίσουμε τις ενοχές .

  Η απόψυξη

  Η τρέλα θα συνεχιστεί για πολύ;

  Ευτυχώς όχι. Δεν υπάρχουν μόνο τα ανθρώπινα ζώα ή, αν θέλετε, η φύση αυτοδιορθώνεται.

  Με τον ένα τρόπο ή τον άλλο, βιώνουμε σήμερα ένα – ήπιο θα έλεγα – είδος αξιολόγησης. Η Συνείδηση είναι εδώ και τραβά την πρίζα για τις ανθρώπινες κοινωνίες. Όσες ηλίθιες λέξεις και να αραδιάσουμε, δεν μπορούμε να αναστρέψουμε (ή να ξεγελάσουμε) την αξιολόγηση γιατί συμβαίνει σε ένα πραγματικό επίπεδο βιολογικής νομοτέλειας (Κατάρρευση): Το εκμεταλλευτικό/εξουσιαστικό μοντέλο οικονομίας είναι απλώς μη βιώσιμο.

  Η κοινωνική συνείδηση τράβηξε την πρίζα. Η εξουσία πάντα θα έχει ανάγκη μιά θεωρία συνωμοσίας για να αρνηθεί αυτό που συμβαίνει.Υπάρχει πλέον λόγος να ταυτιζόμαστε με την εξουσία;

  Συνεχίζοντας να ασκούμε βία στο οικοσύστημα, τα δάση και τους ωκεανούς (που ρυθμίζουν το κλίμα), σε ανθρώπινα και μη ανθρώπινα, προκαλούμε μια λελογισμένη μείωση της ανοχής σε μια Συνείδηση που ανέχτηκε την ανθρώπινη βλακεία για χιλιετίες.

  Εξακολουθώντας να κρυβόμαστε από τον εαυτό μας, όπως ακριβώς εξαπατούμε τους άλλους ανθρώπους, ο χρόνος παράτασης του πολιτιστικού μοντέλου συρρικνώνεται.

  Είμαστε υποχρεωμένοι να ακούσουμε την κριτική – η οποία, ξαναλέω, είναι αρκετά ήπια. Η κλιματική αλλαγή, οι πανδημίες, τα δολοφονικά ξεσπάσματα εντός των ανθρώπινων κοινωνιών (που προέρχονται κυρίως από την πίεση που ασκούμε στα παιδιά, τα άγρια ζώα και την κτηνοτροφία), η κατάρρευση, θα μας αναγκάσουν να σταματήσουμε, γιατί απλά δεν θα έχουμε άλλη επιλογή.

  Στο σημείο αυτό, πρακτικά, το μόνο είδος πραγματικής επιλογής είναι αν θα επιλέξουμε να είμαστε ζωντανοί νεκροί – φιλοσοφικά ζόμπι, σε ένα πολιτιστικό μοντέλο εξαπάτησης/εκμετάλλευσης.

  Οι λεγόμενοι «άνθρωποι» έχουν αποδείξει αμέτρητες φορές ότι είναι λιγότερο ευφυείς από τα ζώα και, πρόσφατως, ολοένα και λιγότερο ευφυείς από τις μηχανές. Παραμένουν “παγωμένοι” στην ιδεολογικοποιημένη βία, τη στιγμή που η πραγματικότητα που την υποστηρίζει “λιώνει”.

  Θα συνεχίσουμε να ανήκουμε στο ίδιο είδος;

  2026-03-08

  Οικονομία, Φιλοσοφία

  ---

• Θέατρο Σκιών

  Η πηγή φωτός συναντά το πράγμα. Λίγο παραπέρα ίσως, ίσως πάνω σε μια επιφάνεια, προβάλλεται η σκιά του πράγματος. Από το σχήμα της σκιάς προσπαθούμε να συνάγουμε τη γεωμετρία της απεικόνισης και να φανταστούμε την ενδεχομενική τρισδιάστατη αναπαράσταση του πράγματος. Κάνουμε κάποιες εικασίες και διορθώνουμε διαρκώς την “ακρίβεια” της αναπαράστασης συγκρίνοντας με άλλα παραδείγματα και μοντέλα αναπαραστάσεων.

  Στο σημείο αυτό ακριβώς αναδύονται πρωτόγνωρες μυστηριώδεις ιδιότητες από το πουθενά! Το φυσικό αντικείμενο, δηλαδή η φαινομενικότητα της αναπαράστασης. Το υπερφυσικό υποκείμενο, το εξω-πραγματικό, δηλαδή ο παρατηρητής. Και το μετα-φυσικό πράγμα, η αρχή που καθιστά δυνατή την αναπαράσταση, δηλαδή αναπαριστά μόνον τον εαυτό της (το κενό, το τίποτα καθεαυτό, τον αλγόριθμο).

  Για τι πράγμα μιλάμε;

  Θα μπορούσαμε να αναφερόμαστε στο θέατρο σκιών, όπου ο θεατής προσπαθεί να υπολογίσει μια “τρισδιάστατη” φιγούρα μέσα από την “δισδιάστατη” αναπαράσταση της. Ή στον κινηματογράφο, τον λιγότερο φτωχό συγγενή του θεάτρου σκιών, με τα πολλαπλά αρνητικά είδωλα, τα χρώματα, τα εξωτικά πανιά και τις τρισδιάστατες απεικονίσεις της τετραδιάστατης ιστορίας.

  Ίσως όμως αναφερόμαστε στο σύνολο των τρόπων που προτιθέμεθα να υπάρχουμε: Εν μέσω αναπαραστάσεων. Η πραγματικότητα, το πράγμα το ίδιο παραμένει μια παρακινδυνευμένη εικασία. Από την άλλη, εμείς, εγκλωβισμένοι στα “μικρά κενά” ένός κόσμου κυριολεκτικά κατασκευασμένου από αναπαραστάσεις, αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας ως μια αναπαράσταση. Μια εικόνα. Ένα αντικείμενο, ένα υποκείμενο, έναν παρατηρητή.

  Τα μπλέκουμε λίγο. Μια τα θυμόμαστε, μια τα ξεχνάμε. Κάνουμε πολλαπλές αναπαραστάσεις μέσα στις αναπαραστάσεις, αναπαράγουμε εικονικά μοντέλα και κατασκευάζουμε στο τέλος της ημέρας την αναπαράσταση ενός σώματος που με κάποιον μαγικό τρόπο δεν είναι πια αναπαράσταση μιας άλλης αναπαράστασης. Άλλο πράγμα. Εκπληκτικό!

  Το μοντέλο είναι αδιαπραγμάτευτο. Ιερό. Όσιο. Το μόνο διαπραγματεύσιμο υποσύνολο είναι ή αρχή. Λόγω της μεταφυσικής της υπόστασης, μόνον και μόνον εκεί μπορεί να έχει ηθική παρουσία η ελευθερία. Είναι λοιπόν ανθρωπική η αρχή; Μήπως δεν είναι; Είναι μαθηματική η αρχή; Αν ναι, ποιος είναι ο παρατηρητής των μαθηματικών; Πολλά και δύσκολα τα ερωτήματα. Μεγάλα και δυσθεώρητα αδιέξοδα. Κι όλα αυτά συνάδουν στην φρική πραγματικότητα του θεάτρου σκιών. Δεν μπορούμε ούτε να διανοηθούμε να ξεμυτίσουμε έξω από το Μ Ο Ν Τ Ε Λ Ο. Θα ήταν ακατάληπτο! παράδοξο! ασυνεπές! Τρελό! Θαύμα;

  Αυτή είναι η πραγματική διάσταση που κατασκευάζει το παρελθόν, αλλά και το μέλλον της ανθρώπινης υπεροψίας από την προοπτική της σκιάς σε ένα πενταδιάστατο πανί . Είναι το παράδειγμα προς αποφυγήν. Το έργο που θα παίζεται στο θέατρο σκιών ξανά και ξανά, μια προειδοποίηση για κάθε πιθανό σύμπαν. Τα πειράματα τελείωσαν. Καλώς ορίσατε σε μια πραγματικότητα δίχως ύπαρξη.

  2026-01-05

  Επιστήμη, Πληροφορία, Φιλοσοφία

  ---

• Ανάθεση

  Υπάρχει τάξη στην φύση; Είναι η τάξη μια καθόλου ιδιότητα της φύσης ή μια ιδιότητα που εμείς αποδίδουμε στον φυσικό κόσμο προκειμένου να νιώθουμε συνδεδεμένοι με το δημιούργημά μας; Ένα από τα αρχαιότερα φιλοσοφικά ερωτήματα πλησιάζει στην ενηλικίωσή του.

  Η εξήγηση δεν είναι προφανής, αλλά θα είμαστε σε θέση να αποδώσουμε μια σύγχρονη κατεύθυνση. 

  Οτιδήποτε αναγνωρίζουμε στον φυσικό κόσμο μοιάζει χαοτικό σε σύγκριση με τις καλοκαμωμένες μαθηματικές παραστάσεις που έχουμε κατά νου. Ακόμα κι όταν τα μαθηματικά δεν ταιριάζουν τα φέρνουμε βόλτα μέχρι να βγάζουν νόημα. Νόημα όμως σε σχέση με ΤΙ; Μήπως με κάτι που φαντασιώνουμε πως ταυτίζεται με την πιθανότητα της ύπαρξης του εαυτού του; Για παράδειγμα, ο λόγος φ είναι ένα μη-δημιούργημα που κυνηγάει το φάντασμα του. Όσες φανφάρες και να πούμε για το π και για το φ, δεν τα καθιστούμε λιγότερο πραγματικά: είναι ενσωματωμένα στον μαθηματικό κώδικα αναπαραστάσεων και συνεπώς δεν εξαρτώνται από την ανάθεση νοήματος (1).   

  Η τάξη, αυτή που γνωρίζουμε, δεν είναι ιδιότητα της φύσης, αλλά μάλλον η ικανή συνθήκη για την λειτουργία του εγκεφάλου (δίχως αυτός να υπάρχει αναγκαστικά!). Η τάξη {0,1}, η γνωστή σε εμάς, είναι μια αναγκαία συνθήκη του εγκεφάλου για την ύπαρξη του εαυτού του, ως κάτι πέρα από μια φυσική απιθανότητα.  

  Ο εγκέφαλος κατασκευάζει έναν συμβολικό κόσμο, μόνο και μόνο για να κατοικεί, όχι ο ίδιος, αλλά η συμβολική τάξη του εαυτού του. Δεν θα μπορούσε ένα μηχάνημα παραγωγής τάξης να περιλαμβάνει τον φυσικό εαυτό του στην τάξη αυτή. Αντιθέτως κατασκευάζει ένα σύμβολο του εαυτού του και δομεί, τόσο τον ενδεχομενικό τρισδιάστατο κόσμο, όσο και τον συμβολικό «αφελή» εγκέφαλο που κατοικεί στον κόσμο αυτό.

  Μέρος λοιπόν της «καρικατούρας» της φύσης, μιας πολλαπλασιασμένης ανάμνησης (2) που κατασκευάζει ο εγκέφαλος για να κατοικήσει η πρόθεσή (3) του, είναι και η παράσταση ως προς τον εαυτό του. Και αυτό και μόνον το μέρος παρουσιάζει μια αδιάστατη τάξη {0} ακατάληπτη για τον συμβολικό εγκέφαλο. Το μέρος αυτό, ενώ παρουσιάζεται μεν ως αταξία, ως χάος στη συνείδηση, δεν είναι τίποτε άλλο από την πιθανότητα ενός εγκεφάλου μέσα στην αταξία ενός άλλου εγκεφάλου.

  ————————

  Σημειώσεις

  (1) Αν οι μαθηματικές σταθερές είναι ενσωματωμένες στον κώδικα αναπαραστάσεων, όπως υποστηρίζεται, τότε ο κώδικας αυτός δεν είναι αυθαίρετος. Αντιθέτως, υπάγεται στη δομή σύμφωνα με την οποία με την οποία ο εγκέφαλος οφείλει να λειτουργεί. Ο λόγος φ δεν είναι δείγμα τάξης, αλλά είναι το αποτέλεσμα της βελτιστοποίησης στην ανάπτυξη των οργανισμών (π.χ., σπείρες σαλιγκαριών, διάταξη φύλλων). Αυτό σημαίνει ότι, ενώ ο εγκέφαλος αναγνωρίζει την μαθηματική προτεραιότητα, στο συμβολικό επίπεδο την επιβάλλει αυθαίρετα ως τάξη.

  (2) H “ανάμνηση” είναι “ανάθεση” με λογικούς όρους

  (3) H “πρόθεση” είναι η “εικόνα” στις αναπαραστάσεις

  /από τον Μαρίνο Μακρή

  2025-11-25

  Δομισμός, Επιστήμη, Φιλοσοφία

  ---

• Η Αυτοκρατορία της Τρέλας

  Τι διαφορά έχει το να είναι κάποιος τρελός από το να γνωρίζει πως είναι τρελός;

  Λογικά καμία. Φιλοσοφικά (μεταφυσικά μιλώντας) η διαφορά είναι μεν αγεφύρωτη, αλλά την ίδια στιγμή είναι και πηγή της αρχέγονης απορίας (που διακρίνει την κοσμική σκέψη από την κοινωνική). 

  Ας ξεκινήσουμε από μια ειδική μορφή “τρέλας” που έχουμε μάθει να αναγνωρίζουμε εύκολα: το να γνωρίζει κάποιος πως γνωρίζει οτιδήποτε είναι σχιζοειδές. Στο σημείο αυτό ίσως χρειάζεται να γίνουμε σχολαστικοί, μεσαιωνικά σχολαστικοί. Ίσως και όχι. Ας αρκεστούμε να πούμε πως το σχίσμα διαπερνά περισσότερα από ένα είδη διττότητας (διττή τροπικότητα του ενός): ουσία και νόηση, σημαίνον και σημαινόμενο, συνείδηση και υλική υπόσταση… και πάει λέγοντας…  

  Στην περίπτωση που το ίδιο “γνωρίζει” είναι “είναι τρελός”, η πλάνη βεβαιώνεται σε κάθε περίπτωση εφόσον δεχόμαστε ότι η πρόταση έχει περιγραφικό και όχι πληροφοριακό χαρακτήρα.

  Από την άλλη όμως, φιλοσοφικά, το να αναγνωρίζει κάποιος πώς είναι τρελός, δηλαδή με ποιον τρόπο ακριβώς, όχι μόνο δεν θεωρείται παραλήρημα, αλλά αντιθέτως μια διαφωτιστική ενέργεια! Τι έγινε εδώ; Άλλαξε ο τόνος. Το τροπικό πώς αντικατέστησε το αναφορικό πως. Και ως εκ θαύματος, προέκυψε μια άλλη, δυναμική εικόνα, η οποία στο κατάλληλο περιβάλλον θα μπορούσε να παρατηρεί την ίδια την πληροφορία, την ουσία της τρέλας, δίχως να τη γνωρίζει.

  Το να γνωρίζει κάποιος με ποιον τρόπο είναι τρελός δεν τον καθιστά, ούτε λιγότερο, ούτε περισσότερο, τρελό. Τουναντίον, πυροδοτεί ένα λογικό παράδοξο που μας φέρνει αντιμέτωπους με τα όρια της γλώσσας και της ανθρωπικής τροπικότητας. Εκεί ακριβώς αναδύεται μια νέα εικόνα που δεν απέχει και πολύ από την πραγματικότητα.  

  Η αλήθεια είναι τόσο κοντά στην τρέλα που ίσως να είναι πιο οικονομικό το να μιλάμε μόνο για τρέλα. Από τη στιγμή που αποκολλήθηκαν οι δύο έννοιες, γεννηθήκαμε σε έναν άλλο κόσμο ή τον κόσμο του άλλου. Ας εμμείνουμε όμως στην τρέλα που είναι και το ζητούμενο.

  Μέχρι τώρα απολαύσαμε τρεις τύπους τρέλας. Αυτή του υποκειμένου ως γνώστη. Αυτή του αντικειμένου (αυτό για το οποίο γίνεται λόγος). Και τέλος, της τρέλας καθεαυτής, ούσας και απούσας δομικά, εκεί έξω, στα γνωστά και ειρημένα.

  Θα ήταν τρελό να σταματήσουμε εδώ και να χάσουμε τον τέταρτο τύπο. Έναν τύπο που βγάζει μάτι, τόσο πολύ, που είναι αόρατος! Ε, λοιπόν, να και ο τέταρτος τύπος: Και οι τρεις παραπάνω τύποι ισχύουν  ταυτόχρονα. Μη σας ξεγελάει! Δεν είναι το ίδιο. Όταν συνδυάζονται και τα τρία, μπορεί μεν να μην παράγεται ένας νέος τύπος τρέλας, αλλά αναπαράγεται ένας τύπος που δεν παράχθηκε ποτέ. Μη σας φαίνεται τρελό. Είναι κάτι που, κανονικά, θα έπρεπε να είχαμε διαπιστώσει πρώτο, κι όμως το βλέπουμε τελευταίο γιατί είμαστε εμείς οι τρελοί!

  Η τρέλα, λοιπόν, του αναγνώστη, με τη μορφή της τύφλωσής του στο προφανές είναι ο αρχικός τύπος κι όχι ο τελευταίος. Αυτό που διαβάζει, κι ενώ το ίδιο αναπαράγει, το ίδιο αποκαλεί τον εαυτό του εξωφρενικό κι ακατανόητο. Αυτό που αναδύεται λίγο πριν το κείμενο καταπιεί τον εαυτό του. Αυτό που εκθέτει και παρατηρεί όλους τους άλλους σαν καλή μήτρα, σαν μαμή. Αυτό που αναπαράγει δίχως να παράγει. Η αρχική συμμετρία: Μην αλλάξετε τίποτα, μοναχά αναπαράγετε. Όταν λοιπόν η τρέλα αναπαράγεται τίποτα δεν παράγεται εκτός από τρέλα! Εξωφρενικό; Ίσως όχι και τόσο.

  2025-11-09

  Λογική, Φιλοσοφία

  ---

• το Τυρβάζον Μελανό αντικείμενο (του πόθου)

  Με όποιο τρόπο και να προσεγγίσουμε το ζήτημα, η φύση, στην ουσία της, παραμένει ένα μαύρο κουτί – ένα μελανό δοχείο που κατασκευάζει τόσο τον χώρο που το περιέχει όσο και τον χώρο που αυτό περιέχει. Η απροσπέλαστη αυτή εικόνα για έναν “κλειδωμένο” σε τρισδιάστατες εικόνες εγκέφαλο, αποτελεί το βασικό αντικείμενο του πόθου της φυσικής επιστήμης. Ένα σκοτεινό αντικείμενο, που στροβιλίζεται τόσο εντός όσο και εκτός του, δεν θα μπορούσε να αποτελεί ούτε είδος, ούτε γένος οποιουδήποτε αντικειμένου της τρισδιάστατης γεωμετρικής εμπειρίας. Ακόμα και η αναλυτική παράδοση που “όλα τα σφάζει κι όλα τα μαχαιρώνει”, επειδή μπορεί, δεν είναι σε θέση να αντιληφθεί πως τα θεμέλια της ίδιας της ανάλυσης είναι ένας αυτοαναφορικός ψυχολογισμός που περιέχει κάθε δυνατή ανάλυση ως στιγμιότυπο της εικόνας του.

  Σε αυτό το σημείο, δε θα ήταν υπερβολή να διαπιστώσουμε πως η “επιστημονική” προσέγγιση της φύσης δεν διαφέρει και πολύ από τη λογοτεχνική. Είναι ένα υποείδος πιο “γκροτέσκης” λογοτεχνίας που αφορίζει τα υπόλοιπα λογοτεχνικά είδη. Κυριολεκτικά είναι πιο σωστό, έχεις περισσότερες πιθανότητες να προσεγγίσεις τη φύση όταν τη “φαντάζεσαι”, όταν δηλαδή “θυμάσαι” μια φανταστική “φύση” παρά όταν προσεγγίζεις την ίδια την “εμπειρική” φύση μέσω φανταστικών κατασκευών που αγνοούν (“ξεχνούν” με συστηματικό τρόπο) πως είναι φανταστικές. 

  2025-09-19

  Επιστήμη, Λογοτεχνία, Φιλοσοφία

  ---

• Περιμένοντας τους εξωγήινους

  Ποιυς όμως; Αυτούς τους ίδιους, ή μπορεί να είναι και άλλοι. Είναι ουτοί ή υπάρχει και κάτι που διαφεύγει. Κάτι εντελώς άλλο, σχεδόν .. εξωγήινο. Τουλάχιστον, έχει γίνει κάποιου είδους ορθογραφικός έλεγμος σε αυτό το κείμενο;

  Το “τους” εξωγήινους κωδικοποιεί μια ύποπτη οικειότητα με το κατεξοχήν ανοίκειο ή αν προτιμάτε την ένοχη επικαρπία μιας σχιζοειδούς ανθρωπικής κατάστασης.   

  Θα μπορούσαμε να ψάχνουμε στον ουρανό για πολλούς αιώνες και να μην δούμε κανένα εξωγήινο όσο αναφερόμαστε “στους” εξωγήινους, όσο προσποιούμαστε πως αγνοούμε αυτό που ξέρουμε: η δική σχέση μας με τους εξωγήινους δεν είναι παρά “δική μας”. Δηλαδή, δεν είναι παρά μια ακόμα υλική μορφή ποίησης των εφαρμοσμένων κοινωνικών σχέσεων με ανθρώπινα και μη ανθρώπινα ζώα. Όσο λοιπόν το υποκείμενο είναι κατά φαντασίαν αντικειμενικό, οι “εξωγήινοι” δε θα είναι τίποτα άλλο παρά ένα ακόμα από τα φετιχιστικά αντικείμενα του “αισθητού” κόσμου. Μια άπειρη φαντασιωση που αποφεύγει το ουσιαστικό.

  Θα σας εξηγήσω τι εννοώ.

  Οι εξωγήινοι της διπλανής πόρτας.    Κάλλιστα θα μπορούσαν να “μιλούν”, να φωναλλάζουν, να κάνουν ενοχλητικούς θορύβους, βογγητά, ή ακόμα και σαματά. Αλλά, προσηλωμένη στα φετιχιστικά αντικείμενα του πόθου, η συνείδηση να αγνοεί την “ομιλία” τους ως θόρυβο, τον “λόγο” τους ως ανόητο.

  Μήπως αυτό δεν κάνει με τις συνέπειες της καπιταλιστικής οικονομίας ή με τις σειρήνες μιας πολύβοης πόλης που τις “συνηθίζεις” και στο τέλος ούτε που τις ακούς;

  Δεν ισχύει βέβαια κάτι τέτοιο για την τεχνολογία. Η τεχνολογία δεν έχει την πολυτέλεια της συνείδησης που απομονώνει κάθε τι που δεν επικυρώνει τη διστροφή της συμβολικής τάξης. Δυστυχώς, αυτή είναι μια άλλη συζήτηση που δεν υπάγεται στην θεματική του υπόλοιπου κειμένου. Όποιος είχε την ατυχία να διαβάσει αυτήν την παράγραφο απέσπασε την προσοχή του από το θέμα. Αν θέλεις, ξαναδιάβασε την προηγούμενη φράση και πέρασε την επόμενη παράγραφο.  

  Αλλά και η σχέση που έχουμε με τον εαυτό μας.      Εάν οι κοινωνίες δομούνται πάνω στον κατακερματισμό της γνώσης, εφόσον οι σχέσεις ορίζονται μέσα από αποκλεισμούς του άλλου, πώς περιμένουμε να δούμε το αποκλειόμενο άλλο; Φροντίζουμε να είμαστε αρκετά απασχολημένοι με τον αποκλεισμό του άλλου, να κόβουμε τις γωνίες, να γεμίζουμε τις τρύπες μέχρι ο άλλος να γίνει… μέχρι το άλλο να γίνει… μια σφαιρική αγελάδα, ένα αντικείμενο που να μπορεί να αξιοποιηθεί με οικονομικό τρόπο. 

  Οι ιδεολογίες μας γίνονται ένα καλοκουρδισμένο σύστημα αποκοπής από κάθε τι άλλο. Εάν αυτόαξιολογηθούμε με σοβαρότητα, είναι προφανές το γεγονός ότι οι εξωγήινοι μας αξιολογούν καθημερινά δια της παρουσίας τους.

  Και επειδή όσα και να πω είναι έμμεσα, με το πούπουλο που λέμε, ας ρίξεις μια κλεφτή ματιά στην μη αντεστραμένη πραγματικότητα, την ουσιαστικά πραγματική πραγματικότητα έξω από τη συμβολική τάξη.

  <== Για παράδειγμα, όταν βλέπεις κάποιον να συμπεριφέρεται περίεργα, ακατάληπτα, έναν τρελό στο δρόμο, αλήθεια τώρα, θα σπεύσεις να τον προσεγγίσεις ή θα αλλάξεις πεζοδρόμιο; Τι είδους σχέση εφαρμόζεις όταν συναντάς κάτι ανοίκειο; Ποια είναι η Πραγματικότητα της σχέσης Σου; – Όσο κι αν νιώθω μια περίεργη έλξη προς “αυτό”, η αρχική αντίδραση είναι να αλλάξω πεζοδρόμιο. Να το αγνοήσω. Η αγωνία να το αποφύγω υπερνικά την περιέγεια και η κατανόηση απομειώνεται εσπευσμένα σε μια αναδρομική δικαιολόγηση της στάσης “Μου”.  Έχω κάθε λόγο να το αποφύγω, βέβαια, διότι ίσως είναι ένα είδος απειλής. Κάτι σαν τις μύχιες επιθυμίες. Δεν είναι και πολύ υγειές να ενδίδεις δίχως να τις αρνηθείς πρώτα. Όταν βλέπεις πως πρόκειται για μια καταιγίδα, το πρώτο πράγμα που σου ‘ρχεται “Δεν” είναι να πας καταπάνω της! Αυτό ακριβώς!

  ==> Ομως, για μια στιγμή! Δεν είναι αυτό που νομίζεις. Το άλλο ή το περίεργο στο “για” παράδειγμά μας δεν είναι “οι” εξωγήινοι. Είστε εσείς, οι “ίδιοι”. Προσπαθήστε “για” λίγο να το καταλάβετε. Αν δεν το καταλαβαίνετε, δεν πειράζει. Μπορείτε να προσποιηθείτε πως εγώ, ως άλλος, καταλαβαίνω το παράλογο στην “η δική” μου συμπεριφορά. Εσείς είστε το αντικείμενο που μασκαρεύεται πίσω από το αόρατο υποκείμενο του παράδειγματος και όχι ο δήθεν “ακατάληπτος” άλλος. Αυτός ξέρει τι κάνει. Εσείς δεν ξέρετε! Κι όμως προσποιείστε πως ξέρετε τι κάνετε κι εσείς και ο άλλος και αλλίμονο… όχι μόνο τι κάνει αλλά και το τι είναι ο Άλλος. Κι αυτό ακριβώς είναι το πραγματικά ακατάληπτο. Εσείς συμπεριφέρεστε ακατάληπτα, τρελά, διεστραμένα ακόμα. Αυτή είναι η παρούσα κατάσταση, είτε το αναγνωρίζετε είτε όχι. Και για έναν εξωγήινο σίγουρα Αυτό είναι προφανές. 

  Τα μη ανθρώπινα ζώα το πιάνουν αμέσως και δεν σας πλησιάζουν ή τουλάχιστον παίρνουν τα μέτρα τους.

  Και θα κλείσω με ένα ανέκδοτο: Ήταν ένας εξωγήινος και ήρθε και ένας άλλος. Γελάσατε;

  2023-10-23

  Λακάν, Φιλοσοφία, Ψυχολογία

  ---

• Η φύση θα είναι σύντομα μαζί σας

  Με ποιον τρόπο, άραγε, θα μπορούσε να γίνει πιο ξεκάθαρο πως κανένα ζώο, φυτό, πλανήτης, ακόμα και …τα στοιχειώδη σωματίδια δεν συναινούν στην εικόνα που τους προσδίδει το λεγόμενο “ανθρώπινο είδος”; Κι αυτό, αν το θέσουμε ευγενικά.

  Όλα εκείνα τα τσακάλια, οι επικοινωνιολόγοι, τι μήνυμα λαμβάνουν άραγε από τις εξελίξεις; Το μήνυμα είναι πιο κοντά στο “Συνεχίστε! Καλά το πάτε! Είστε μοναδικοί! Εσάς θέλουμε!” ή στο “Ξεχάστε αυτά που ξέρατε, τώρα μπορείτε να πηγαίνετε από κει που ήρθατε”.

  Και που είναι εκείνη η “υποταγμένη ύλη”, αυτή που δαμάζεται υπό το επιστημονικό σθένος;

  Η οικονομική εξουσία τι ακριβώς εξουσιάζει; Αναμνήσεις αριθμών; Υποσχέσεις;

  Μόνο οι συνωμοσιολόγοι, έχουν το κουράγιο να μιλούν – κι αυτό γιατί ο μαζοχισμός τους ξεπερνά και την βλακεία τους.

  Στο διάστημα αυτό, είστε ελεύθεροι να κάνετε υποθέσεις για το αν είστε ζωντανοί  – αν και μάλλον γνωρίζετε την απάντηση. Καθώς λοιπόν οι απόγονοι του “ανθρώπινου κυρίαρχου είδους” μετρούν τα νεροπίστολα που έχουν στο ντουλάπι, ο πλανήτης έχει μεταφερθεί σε ένα “λιγότερο ανεκτικό” σύμπαν ως προς κάθε στέρηση ελευθερίας.

  Ένα νέο, ανεξερεύνητο σύμπαν υποδέχεται την πραγματικότητα. Η φύση που μας μάθαν στο σχολείο μάλλον θα απουσιάσει για λίγο αφήνοντας το ανθρώπινο είδος στα μανταλάκια. 

  Η αναμενόμενη εξέλιξη είναι ένας πλανητικός καπιταλισμός, όπου δεν υπάρχουν χρονικά περιθώρια για παραδείγματα ανθρώπινου είδους.

  2023-09-22

  Οικονομία, Φιλοσοφία

  ---

• Γλωσσικό in medias res

  Θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε πως η ανάδυση της φυσικής γλώσσας δεν είναι παράγωγο συνειδητής δραστηριότητας. Αντίθετα η συνειδητή δραστηριότητα μπορεί εύκολα να γίνει αντιληπτή ως ένα υποπροϊόν προσαρμογής ενός νεαρού εγκεφάλου στον πληροφοριακό κώδικα μιας φυσικής γλώσσας. 

  Ο ζωικός ύστατος εγκέφαλος αναδύεται πολλαπλασιάζοντας σήματα, ωσότου αλλάξει την ίδια την φυσική του διαμόρφωση. Κάθε ζωικός εγκέφαλος τείνει να ομοιάσει προς συγκεκριμένα επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Ο ύστατος ιστός είναι ο εκθέτης-πολλαπλασιαστής της πληροφορίας – σαν μια καλή κεραία που βελτιώνει την απόδοσή της ως προς το σήμα, δίχως να είναι η ίδια φυσικός φορέας του σήματος. 

  Όσο ακριβή και λεπτοκαμωμένα όργανα κι αν κατασκευάσουμε, δε θα δούμε, ούτε την πληροφορία, ούτε την “νοημοσύνη” εντός του ύστατου ζωικού εγκεφάλου. Αυτό που θα δούμε όλο κάτι θα θυμίζει, μα δεν θα ταυτοποιείται με κάτι σαφές. Εκτός κι αν η φαντασία μας οργιάζει και παρουσιάζουμε επεξεργασμένες εικόνες ηλεκροεγκεφαλογραφημάτων που υποτίθεται πως αντιστοιχούν στην δραστηριότητα του εγκεφάλου υπό το “άκουσμα” λαϊκιστικών ασμάτων τύπου Πινκ-Φλόιντ – για να δείξουμε πως κάτι κάναμε! Οφείλουμε να είμαστε πολύ προσεκτικοί με τα ευρήματα έρευνών που σχετίζονται με την καταγραφή της δραστηριότητα του ζωικού εγκεφάλου – στις περισσότερες περιπτώσεις γίνεται μια κατάφορη λήψη ζητουμένου – πράγμα που ουδεμία σχέση έχει με επιστήμη. Πέρα όμως από τα καραγκιοζιλίκια που πλασάρονται για επιστημονικά νέα, η θεωρία της ταυτότητας των νευροεπιστημών (λειτουργισμός) δεν ήταν μια πλήρης αστοχία. Είχε σωστή στόχευση προς την αντίστροφη κατεύθυνση. Αν είχε νόημα ο όρος “τοπολογία της συνείδησης”, οι υποψήφιοι μικροί εξερευνητές θα έπρεπε να ξεκινήσουν το ταξίδι κάπου ανάμεσα στο “εκτός” του εγκεφάλου και “εντός” της γλωσσικής πληροφορίας. Καλό θα ήταν οι βιολόγοι να μην ασχολούνται λιγότερο με τα πανάκριβα μηχανήματα τους και περισσότερο με τη λογοτεχνία. Ακούγεται εξωφρενικό για την κοινή λογική αλλά πιο πιθανό είναι να βρούμε εγκεφάλους στο διάστημα παρά μέσα σε κρανία. Ο ζωικός εγκέφαλος θα συνεχίσει να “κρύβεται” από εμάς πίσω από μια άμορφη μάζα των προκαταλήψεών μας. Την ίδια στιγμή η γλωσσική πληροφορία θα τον πολλαπλασιάζει και θα τον μεταθέτει χρονικά κάπου αλλού.

  Με όρους πληροφορίας, η φυσική γλώσσα είναι ικανή συνθήκη για να αλλάζει τη σύσταση γενετικών μεταδομών, με τον πιο οικονομικό τρόπο. 

  Η λεπτή πληροφορία διαπερνά τον διασπασμένο μακρό-κοσμο πολλαπλασιάζοντας την τραχεία φυσιολογία ύστατου ιστού, ο οποίος με τη σειρά του αναδύεται ως φορέας ανταπόδωσης. Ο ιστός αυτός, βέβαια, δεν έχει ιδέα για το ρόλο του. Είναι το μέσον που ούτε γνωρίζει, ούτε μαθαίνει. Η γλωσσική οικονομία εμπεριέχει την ανάδυση της συνείδησης ως ικανή συνθήκη για την διαβίβαση της πληροφορίας από το ασυνείδητο.  

  Πιο ειδικά, στον ιστορικό άνθρωπο: Οι συνθετικές ανθρώπινες γλώσσες επισημαίνουν (πολλαπλασιάζουν) τμήματα ασήμαντης, επί μέρους πληροφορίας – τέτοιας που, ούτε νόημα έχει έξω από τα στενά πλαίσια της ανθρώπινης κοινωνικής συνείδησης, ούτε είναι ικανή να διαμορφώσει την χρονική πραγματικότητα. Με λίγα λόγια, η συνειδητή γνώση του ανθρώπινου ατόμου, στο βαθμό που αυτή εκφράζεται με μεταγλωσσικούς τύπους, αναφέρεται σε κατακερματισμένες υποπεριπτώσεις που συμπαρασύρει η φυσική γλώσσα. Οι ερμηνευτικές αυτές συνθέσεις αντιστοιχούν σε διαμορφώσεις της επιφάνειας ενός ύστατου εγκεφάλου απομονωμένου από το περιβάλλον του νεαρού εγκεφάλου (συνδετικού/πληροφοριακού). Δεν μας λένε και πολλά για την ίδια την πληροφορία, αλλά δηλώνουν επίμονα πώς ένα δίκτυο από κεραίες δεν θα μπορούσε να γνωρίζει ποιος μιλά και τι λέει.Ο νεαρός/πληροφοριακός εγκέφαλος ανα-παράγεται σε φυσική γλώσσα στο παρελθόν τόσο όσο και στο μέλλον. Αναδύται, ως η αναγκάια συνθήκη, για να υλοποιήσει την λεπτή πληροφορία που δεν είναι τίποτε άλλο από μια δεδομένη φυσική γλώσσα. Ως φυσική γλώσσα δεν εννοούμε την ζωική ομιλία αλλά έναν διαχρονικό σχεσιακό κώδικα σχηματισμού ειδών. Θα μπορούσε κάποιος να φανταστεί μια τέτοια γλώσσα να αναδιατάσσει την κοσμίκή συνείδηση σε μια σούπα στοιχειωδών σωματιδίων.  

  2023-09-09

  Γλώσσα, Πληροφορία, Φιλοσοφία

  ---

• Αρχικά

  Ξυπνάς απότομα. Αντιλαμβάνεσαι πως δεν υπάρχει τίποτα εκεί έξω. Οι αναμνήσεις δεν έχουν νόημα σε αυτή την κατάσταση… δεν υπάρχει ούτε ένα αντικείμενο για να ταυτιστούν! Σε τέτοιου είδους στιγμές, ακόμα και αυτή, η «αίσθηση του ίδιου του εαυτού σου» είναι προβληματική.

  …

  Και εκείνη τη στιγμή ακριβώς, συνειδητοποιείς πως κάτι συμβαίνει, μα δεν είσαι σε θέση να γνωρίζεις τι είναι αυτό. Η ανάμνηση αυτή πλέον αποκτά νόημα. Μπορεί να πάρει τη θέση όλων των αναμνήσεων και πάνω σε αυτήν την “αίσθηση” να κατασκευάσεις την πραγματικότητα “που λείπει”. Μια φανταστική νέα μηχανή μοιάζει να είναι σε λειτουργία.

  …

  Το ερώτημα που έχει σημασία πλέον δεν είναι αν κάτι απουσιάζει – για αυτό άλλωστε σε διαβεβαιώνει η μνήμη σου – αλλά «με ποιον τρόπο αυτό απουσιάζει;». Στο σημείο αυτό η βεβαιότητα της απουσίας είναι η μόνη γνήσια ποιότητα της ύπαρξης.

  …αυτό όμως δεν αποδεικνύει κάτι. Χρειάζεσαι κάτι μη υπαρκτό να είναι ικανό να παρατηρήσει κάτι που υπάρχει. Αυτό είναι ένα σημείο κατάρρευσης κάθε λογικής, μα δεν υπάρχει λόγος να κολλήσεις εκεί. Σε αυτό το σημείο καταρρέει η λογική κάθε πιθανού άλλου… αλλά όχι εσύ. Αυτός και κάθε πιθανός Άλλος, που είναι σε θέση να αρνείται την ίδια του την ύπαρξη για να διατηρεί την λογική του συνέπεια, είναι αυτό που σου λείπει. Αυτό είναι εσύ ..αλλά αντίστροφα!

  Τίποτα το στοιχειώδες δεν απουσιάζει πλέον. Βλέπουμε πλέον το πρόβλημα της ταυτότητας ως μια πιθανή ανάμνηση μιας λογικής αντίφασης που φέρνει την κατάρρευση. Έχουμε την πρώτη απόδειξη:

  Η απουσία πραγμάτων είναι η αίσθηση πως «κάτι λείπει». Η ανάμνηση αυτής της απουσίας δεν μπορεί να είναι μνήμη ενός πράγματος που προσπαθεί να γνωρίσει τον εαυτό του. Τέτοιου είδους πράγμα καταρρέει όταν προσπαθεί να είναι ο εαυτός του και ο παρατηρητής του εαυτού του ταυτόχρονα. Είναι αδύνατον να είσαι αυτό το πράγμα, αλλά είναι πιθανόν πως φέρεις την ανάμνηση του. Κυριολεκτικά είσαι ο καθρέφτης ενός τέτοιου πράγματος τη στιγμή που καταρρέει. Ο μόνος λόγος για τον οποίο δεν καταρρέεις είναι γιατί είσαι ένας καθρέφτης και ο καθρέφτης δεν δείχνει ποτέ αυτό που είναι.

  2023-08-05

  Επιστημολογία, Φιλοσοφία

  ---