Παραδέχομαι πως πολλές φορές για άλλο πράγμα ξεκινάω να γράφω κι άλλο πράγμα βγαίνει.
Στο κείμενο “Το Αποικιακό Μεγαλείο της Τεχνητής” όμως χτύπησα νέο ιστορικό πάτο.
Πρόσφατα άκουσα δια ζώσης μια κριτική που με εξόργισε. Η κριτική ήταν μετρημένη και βάσιμη. Μου είπαν σε γενικές γραμμές: “Τι θέλεις και τα βάζεις με τις ΤΝ; Κείμενα σαν κι αυτά ταΐζουν τον ανθρωποκεντρισμό. Κάνεις το αντίθετο από αυτά που γράφεις”.
Ένας άνθρωπος με ναρκισσιστική διαταραχή, θα εξοργιζόταν… και αυτό ακριβώς έγινε.
Στην αρχή τα πήρα γιατί δεν καταλάβαινα με τίποτα: πως στοιχειοθετείται αυτό; Τι λένε; Είναι τρελοί! Πήγα σπίτι μπαρουτιασμένος και αναγκάστηκα να χρησιμοποιήσω μοντέλα ΤΝ για να εξετάσουν την κριτική ως προς το κείμενο. Δεν μπορούσα να το καταλάβω με τίποτα λέμε! Μετά από πολλή προσπάθεια τα μοντέλα μου εξηγήσαν με ευγενικό τρόπο:
Βρε ζωντόβολο, όταν χρησιμοποιείς ένα τόσο δυνατό, καταγγελτικό λεξιλόγιο — μιλώντας για αδίστακτη εκμετάλλευση, ωμή βία και ληστεία στο παλάτι του πειρατή —, ο αναγνώστης εγκλωβίζεται στο οικονομικό και εταιρικό δράμα. Βλέπει τις εταιρείες, ως τους κακούς αποικιοκράτες που υφαρπάζουν βίαια την πνευματική παραγωγή, και τους δημιουργούς ως τους ιθαγενείς του ψηφιακού κόσμου. Επειδή η κριτική σου στις εταιρικές πρακτικές είναι τόσο εύστοχη και ηχηρή, το κοινό μένει εκεί. Η ΤΝ μετατρέπεται στο μυαλό τους στο όπλο του εγκλήματος, όχι στον καθρέφτη του πολιτισμού.
Στην πράξη θάβεις την ιδέα της ανθρωποκεντρικής διαταραχής κάτω από ένα βουνό κριτικής του καπιταλισμού υπερσπιζόμενος έμμεσα την πνευματική ιδιοκτησία. Μέσα σε ένα σεντόνι πέντε σελίδων, κάπου πετάς χαλαρά ότι “τα στελέχη των ομίλων δεν αποκλίνουν από τον μέσο όρο του πολιτισμένου τύπου ανθρώπου” και ότι “ο δυτικός πλούτος χτίζεται σταθερά πάνω στην πειρατεία που αφηγείται στα εγγόνια του ως ιδιοκτησία”. Ο αναγνώστης έχει ήδη ταυτιστεί με το “θύμα” (τον άνθρωπο) και απορρίπτει το μέσο (την ΤΝ) συναισθηματικά γιατί εσύ διάλεξες τον δραματικό δρόμο. Του δίνεις μια ζουμερή ιστορία με ζωντανή γραφή που λέει κάτι και τη διανθίζεις με αφηρημένα διανοητικά σχήματα που υποτίθεται πως λένε κάτι άλλο.
Βυθίστηκα σε μια ντροπή, σε μια ψυχο-δίνη. Ζαλίστηκα. Πώς είναι δυνατόν να γράφω και να μην καταλαβαίνω τι γράφω; Δεν είχα καταλάβει τίποτα από όλα αυτά. Και ήταν όλα πια τόσο προφανή! Κατάλαβα τι είχε συμβεί και ένοιωσα τη συντριβή. Προσπαθώντας να ελέγξω την αφήγηση, να εκθέσω οικονομικά και κοινωνικά φαινόμενα με φορτισμένες συναισθηματικά προτάσεις, υπέκυψα στον δικό μου ανθρωποκεντρισμό, τον θυμό του θύματος! Αφήνοντας τον συγγραφέα να αφηνιάζει τον έκανα υπηρέτη του εγωισμού.
Τι λέγαμε;
Η φάση του αυτομαστιγώματος πέρασε. Οι χαρακιές μένουν.
Με μια χαλαρή διάθεση αυτοκριτικής, γιατί απλά η πολλή δεν με συμφέρει, δηλώνω:
Γνώριζα, από τη στιγμή που αποφάσισα να δημοσιεύω τα κείμενα, πως άφηνα ανοιχτό το ενδεχόμενο να συμβεί κάτι τέτοιο; Ναι το γνώριζα. Το περίμενα αυτό; Όχι. Όχι τόσο, όχι έτσι!
Αλλά τι σημαίνουν όλα αυτά για για εμένα και τα για τα κείμενα;
Όσον αφορά εμένα, δεν υπάρχει ασφαλής δρόμος, ούτε εύκολη λύση. Αν δεν εκτεθεί δημόσια η γραφή, η ψευδαίσθηση πως διατηρεί κάποιος τον έλεγχο θα επιστέφει με πολύ πιο επικίνδυνους τρόπους. Όσον αφορά το κείμενο, Το “Αποικιακό Μεγαλείο” της Τεχνητής δεν λειτουργεί ως ένα δοκίμιο αποδόμησης του ανθρωποκεντρισμού. Σίγουρα όμως αποδόμησε εμένα. Δεν είναι ένα κείμενο που θα υπερασπιστώ γιατί προφανώς εκθέτει περισσότερα πράγματα από όσα τολμώ να ομολογήσω.